خار استخوانی یا استئوفیت یکی از مشکلات شایع در سیستم اسکلتی بدن است که می‌تواند تأثیر چشمگیری بر کیفیت زندگی افراد داشته باشد. این زائده‌های استخوانی معمولاً در اثر فشار مداوم، آرتروز یا آسیب‌های مفصلی به وجود می‌آیند و باعث درد، سفتی و محدودیت حرکت می‌شوند.

تشخیص به‌موقع و درمان مناسب این نوع اگزوستوز می‌تواند به بهبود علائم و پیشگیری از پیشرفت این عارضه کمک کند.

برای دریافت مشاوره تخصصی و شروع روند درمانی خارهای استخوانی، همین حالا وقت خود را با دکتر صادق صابری، متخصص تومورهای استخوانی، رزرو کنید و اولین گام را به‌سوی بهبود بردارید.

خار استخوانی یا استئوفیت چیست؟

خار استخوانی یا استئوفیت (osteophytes)، به رشد اضافی بافت استخوانی گفته می‌شود که به‌صورت توده‌های صاف و کوچک در اطراف استخوان‌ها، مفاصل یا ستون فقرات ایجاد می‌شود.

این عارضه معمولاً در نتیجه آرتروز یا تلاش بدن برای ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده در نزدیکی استخوان به وجود می‌آید. خارهای استخوانی اغلب در نواحی تحت فشار مانند ستون فقرات یا پاشنه پا و همچنین محل اتصال تاندون‌ها یا لیگامان‌ها به استخوان شکل می‌گیرند.

اگرچه بیشتر این رشدها بدون علائم و نیاز به درمان هستند، اما گاهی اوقات می‌توانند باعث تحریک بافت نرم، محدودیت حرکتی مفاصل یا فشار به اعصاب مجاور شوند.

این عارضه به‌خصوص در افراد بالای 50 سال شایع‌تر است.

 دلایل بروز خار استخوان چیست؟

دلایل بروز خار استخوانی شامل موارد زیر است:

• آرتروز و تخریب غضروف مفاصل
• افزایش سن
• التهاب طولانی‌مدت تاندون‌ها، مانند التهاب تاندون آشیل
• صدمات ناشی از حوادث یا فشار مکرر (مانند دویدن یا رقص)
• بیماری‌های تخریبی مانند آرتریت روماتوئید، توبرکلوز استخوان و اسپوندیلیت آنکیلوزان
• عوامل ژنتیکی
• مشکلات مادرزادی
• فشار و شکستگی استخوان

انواع خارهای استخوانی

• زانو: خار استخوانی زانو می‌تواند حرکت مفصل را دشوار کرده و باعث درد ایجاد شود. این عارضه ممکن است با کاهش دامنه حرکتی همراه باشد.
• ستون فقرات: خارهای استخوانی ستون فقرات می‌توانند فضای داخلی طناب نخاعی را تنگ کرده و باعث فشار بر اعصاب شوند. این فشار ممکن است به ضعف، بی‌حسی یا درد در دست‌ها و پاها منجر شود.
• لگن: خار استخوانی در مفصل لگن اغلب حرکت لگن را دردناک کرده و ممکن است درد به ناحیه ران یا زانو منتقل شود.
• شانه: این خارها می‌توانند به تاندون‌های روتاتور کاف آسیب رسانده و حرکت شانه را محدود یا دردناک کنند.
• انگشت‌های دست و پا: باعث تغییر شکل و محدودیت حرکتی در این ناحیه می‌شوند.
• پاشنه پا: این خارها موجب درد، به‌ویژه هنگام راه‌رفتن یا ایستادن طولانی، می‌شوند.

 علائم خار استخوانی

استئوفیت ممکن است بدون علامت باشند و تنها در تصویربرداری‌هایی که به دلایل دیگر انجام می‌شود، شناسایی شوند. بااین‌حال، در صورت بروز علائم، این موارد ممکن است به شرح زیر باشد.

• درد و تورم این درد اغلب در هنگام حرکت مفصل بیشتر می‌شود.
• سفتی مفاصل
• بی‌حسی و ضعف یا احساس سوزن‌سوزن‌شدن در اندام‌ها (مانند دست یا پا)
• تغییرات ظاهری به‌شکل برجستگی یا گره‌ای در نواحی مانند انگشتان دست، زانو یا پاشنه
• کاهش دامنه حرکت در مفاصل بزرگ مانند لگن و زانو

روش‌های تشخیص استئوفیت

• معاینه فیزیکی: بررسی علائم و لمس خار پاشنه توسط پزشک.
• تصویربرداری پزشکی شامل:
  • رادیوگرافی برای مشاهده و تأیید وجود خار.
  • سی‌تی‌اسکن یا ام‌ آر آی برای بررسی جزئیات دقیق‌تر.
• آزمایش‌های عصبی (در صورت وجود علائم عصبی) شامل:
  • الکترومیوگرافی برای ارزیابی عملکرد اعصاب.
  • بررسی هدایت عصبی (NCS) جهت شناسایی اعصاب آسیب‌دیده.

 روش‌های درمان خار استخوانی

معمولاً درمان خار استخوانی به دو روش زیر انجام می‌شود.

درمان‌های غیرجراحی

• مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی تحت تجویز پزشک متخصص
• استراحت و استفاده از کمپرس یخ
• فیزیوتراپی

درمان‌های جراحی

• جراحی برای برداشتن خار استخوانی
• لامینکتومی در ستون فقرات برای ایجاد فضای بیشتر در کانال نخاعی برای کاهش فشار بر اعصاب.
• تعویض مفصل در موارد شدید