تاندونها بافتهای محکم و انعطافپذیری هستند که عضله را به استخوان متصل میکنند و نیروی تولیدشده در عضله را برای حرکتدادن مفصل انتقال میدهند. زمانی که فشار واردشده به یک تاندون از ظرفیت تحمل و ترمیم آن بیشتر شود، ممکن است درد، حساسیت و کاهش توان حرکتی ایجاد شود. به مجموعه مشکلاتی که ساختار یا عملکرد تاندون را درگیر میکنند، تاندینوپاتی میگویند.
تاندینوپاتی چیست؟
تاندینوپاتی اصطلاحی کلی برای بیماریها و آسیبهایی است که تاندون را ملتهب میکند و توانایی آن را برای تحمل فشار و انجام حرکت کاهش میدهند. درد معمولاً در محل اتصال تاندون به استخوان احساس میشود و هنگام استفاده از عضله یا مفصل شدت میگیرد.
این مشکل همیشه به معنای التهاب شدید نیست. در مراحل ابتدایی ممکن است تحریک و التهاب بافت نقش بیشتری داشته باشد، اما در موارد طولانیمدت، تغییرات تدریجی در رشتههای تاندون و کاهش کیفیت بافت اهمیت بیشتری پیدا میکند.
انواع تاندینوپاتی
تاندینوپاتی یک عنوان گسترده است و چند وضعیت متفاوت را شامل میشود:
- تاندونیت: به التهاب و تحریک نسبتاً ناگهانی تاندون گفته میشود. این وضعیت ممکن است پس از افزایش شدید فعالیت یا یک آسیب ایجاد شود.
- تاندینوز: به تغییرات فرسایشی و تخریب تدریجی رشتههای تاندون اشاره دارد. این نوع بیشتر با فشار طولانیمدت و فرصت ناکافی برای ترمیم ارتباط دارد.
- تنوسینوویت: زمانی ایجاد میشود که غلاف نازک اطراف تاندون ملتهب شود. این مشکل بیشتر در تاندونهایی رخ میدهد که درون یک غلاف حرکت میکنند؛ مانند بعضی تاندونهای مچ دست.
- تاندینوپاتی کلسیفیک: با تشکیل رسوبات کلسیم در تاندون همراه است و بیشتر در شانه دیده میشود.
توجه داشته باشید که مرز انواع تاندینوپاتی همیشه کاملاً مشخص نیست. ممکن است فرد همزمان التهاب، تغییرات فرسایشی و پارگیهای بسیار کوچک داشته باشد.
تاندینوپاتی در چه نواحی شایع است؟
تاندینوپاتی میتواند هر تاندونی را درگیر کند، اما در بخشهایی که حرکات تکراری یا فشار زیادی را تحمل میکنند، شایعتر است.
تاندونهای روتاتورکاف شانه در افرادی که دست را مرتب بالای سر میبرند، بیشتر در معرض آسیب قرار دارند.
تاندون آشیل در پشت مچ پا نیز هنگام دویدن، پریدن یا افزایش ناگهانی تمرین تحت فشار قرار میگیرد.
در قسمت خارجی آرنج، استفاده مکرر از عضلات ساعد میتواند باعث سندرم آرنج تنیس بازان شود.
تاندینوپاتی کشکک را گاهی زانوی پرشگران مینامند، زیرا در ورزشهایی مانند والیبال و بسکتبال شایع است؛ هرچند افراد غیرورزشکار نیز ممکن است به آن مبتلا شوند.
تاندونهای لگن و باسن، همسترینگ، مچ دست و تاندون دوسر بازو هم از دیگر نواحی هستند که تاندینوپاتی در آنها شایع است.
برای تشخیص و درمان تاندینوپاتی زیر نظر دکتر صادق صابری، با شمارههای زیر تماس بگیرید:
مجتمع پزشکی صدر: ۰۲۱۷۹۱۸۴۰۰۰
مرکز تخصصی تهران ارتوپدی: ۰۲۱۹۱۳۰۴۵۰۴
دلایل بروز تاندینوپاتی
شایعترین علت، تکرار یک حرکت بدون فرصت کافی برای استراحت و سازگاری تاندون است.
دویدن، پرش، پرتاب، بلندکردن بار، کار با ابزار، تایپ مداوم و بعضی فعالیتهای هنری یا خانگی میتوانند فشار تجمعی ایجاد کنند.
افزایش ناگهانی مسافت دویدن، وزن تمرین، تعداد جلسات یا شدت فعالیت نیز از دلایل مهم است.
ضعف عضلات اطراف مفصل، انعطافپذیری کم، روش نادرست انجام حرکت و وضعیت بد بدن هنگام کار میتوانند فشار را روی یک تاندون متمرکز کنند.
با افزایش سن، تاندونها ممکن است انعطاف و تحمل کمتری پیدا کنند. اضافهوزن، بعضی بیماریهای عمومی و مصرف برخی دستههای دارویی نیز میتوانند خطر آسیب تاندون را افزایش دهند.
علائم تاندینوپاتی
درد اصلیترین علامت است و معمولاً هنگام حرکتدادن مفصل، انقباض عضله یا فشاردادن محل تاندون افزایش پیدا میکند. درد ممکن است در ابتدا فقط پس از فعالیت احساس شود، اما با پیشرفت عارضه هنگام فعالیتهای ساده یا حتی در زمان استراحت نیز احساس میشود. علائم دیگر عبارتند از:
- حساسیت موضعی
- خشکی پس از بیدارشدن یا بیحرکتی
- ضعف
- تورم خفیف
- کاهش دامنه حرکت در بعضی انواع
- احساس ساییدگی یا صدای خفیف هنگام حرکت
روشهای تشخیص تاندینوپاتی
پزشک ابتدا درباره محل و زمان شروع درد، نوع فعالیت، تغییرات اخیر برنامه ورزشی، شغل و سابقه آسیب پرسش میکند.
سپس تاندون و مفصل را از نظر حساسیت، تورم، قدرت و دامنه حرکت بررسی میکند. در بسیاری از موارد، شرح حال و معاینه برای تشخیص کافی است.
اگر تشخیص قطعی نباشد، پزشک یک یا چند تصویربرداری پزشکی شامل موارد زیر را درخواست میکند.
- سونوگرافی: میتواند ضخامت، حرکت و بعضی تغییرات ساختاری تاندون را نشان دهد.
- ام آر آی: تصاویر دقیقتری از تاندون و بافتهای اطراف ارائه میکند.
- رادیولوژی: معمولاً خود تاندون را بهخوبی نمایش نمیدهد، اما برای بررسی رسوبات کلسیم، تغییرات استخوانی یا رد آرتروز کاربرد دارد.
آیا میتوان از بروز تاندینوپاتی پیشگیری کرد؟
پیشگیری کامل همیشه ممکن نیست، اما میتوانید احتمال آن را کاهش دهید.
شدت و مدت تمرین را بهتدریج افزایش دهید و بین فعالیتهای سنگین زمان کافی برای بازیابی در نظر بگیرید.
اگر یک حرکت باعث درد مداوم میشود، بهجای ادامهدادن، روش اجرای آن را بررسی کنید.
گرمکردن مناسب، تقویت عضلات، اصلاح تکنیک ورزشی، استفاده از تجهیزات و کفش مناسب و ایجاد تنوع در فعالیتها، فشار تکراری را کمتر میکنند.
در محیط کار نیز تنظیم ارتفاع میز، صندلی و ابزار میتواند از فشار مداوم بر مچ، آرنج و شانه جلوگیری کند.
روشهای درمان تاندینوپاتی
درمان تاندینوپاتی معمولاً به روشهای زیر انجام میشود.
درمانهای اولیه و اصلاح فعالیت
در روزهای نخست باید فعالیتی را که درد را تشدید میکند، کاهش دهید؛ اما معمولاً بیحرکتی کامل و طولانی توصیه نمیشود.
استفاده کوتاهمدت از سرما و حمایت از عضو میتواند درد و تورم اولیه را کمتر کند.
داروهای مسکن یا ضدالتهاب نیز ممکن است با نظر پزشک برای کنترل موقت علائم به کار روند؛ اما کاهش درد بهتنهایی به معنای ترمیم تاندون نیست.
بازگشت به فعالیت باید تدریجی و براساس درد و قدرت عضو باشد.
فیزیوتراپی و تمرینهای تقویتی
فیزیوتراپی یکی از پایههای اصلی درمان موارد طولانیمدت است. برنامه درمانی معمولاً با حرکاتی آغاز میشود که درد را تشدید نکنند و سپس تمرینهای مقاومتی برای تقویت تاندون و عضلات اطراف اضافه میشوند. هدف این است که ظرفیت تحمل تاندون بهتدریج افزایش یابد.
نوع تمرین برای تاندون شانه، آرنج، زانو یا آشیل یکسان نیست.
به همین دلیل، استفاده از یک برنامه عمومی اینترنتی ممکن است مناسب نباشد. تداوم برنامه اهمیت دارد و بهبود تاندینوپاتی مزمن ممکن است چند ماه زمان ببرد.
روشهای تخصصی و جراحی
اگر اصلاح فعالیت و فیزیوتراپی نتیجه کافی نداشته باشند، پزشک ممکن است روشهای تخصصیتری را بررسی کند.
تزریقهای درمانی، امواج شوکی، روشهای سوزنی تخصصی مانند برخی تکنیکهای تحریک بافت یا برداشت بافت آسیبدیده با روشهای کمتهاجمی از گزینههای احتمالی هستند.
تزریقهای ضدالتهابی در بعضی شرایط درد را کوتاهمدت کاهش میدهند، اما تکرار آنها در اطراف برخی تاندونها میتواند بافت را ضعیف کند.
جراحی هم معمولاً زمانی مطرح میشود که پارگی شدید وجود داشته باشد یا درمانهای غیرجراحی موثر نباشند.
0 Comments