آب آوردن زانو یکی از مشکلات شایع مفصل زانو است که میتواند راهرفتن، بالا رفتن از پله، نشستن و حتی خواب شبانه را سخت کند. در این وضعیت، مایع بیشازحد داخل مفصل یا اطراف آن جمع میشود و زانو حالت متورم، سفت، دردناک یا سنگین پیدا میکند.
آب آوردن زانو یک بیماری مستقل نیست؛ بیشتر نشانهای است که میگوید مفصل زانو به بررسی دقیق نیاز دارد.
آب آوردن زانو چیست؟
آب آوردن زانو به تجمع غیرطبیعی مایع در مفصل زانو یا اطراف آن گفته میشود. پزشکان برای این وضعیت از اصطلاح افیوژن زانو استفاده میکنند.
در حالت طبیعی، مقدار کمی مایع مفصلی داخل زانو وجود دارد تا حرکت استخوانها و غضروفها نرمتر انجام شود. وقتی مفصل آسیب میبیند یا دچار التهاب میشود، بدن مایع بیشتری تولید میکند. نتیجه این فرایند همان تورمی است که بهصورت پفکردگی اطراف کشکک، احساس فشار، درد یا محدودیت حرکت مشاهده میشود.
علت آب آوردن زانو
دلایل آب آوردن زانو میتوانند از یک فشار ساده تا بیماریهای جدی مفصلی متغیر باشند. در ادامه، مهمترین آنها را بررسی میکنیم.
آسیبهای ناگهانی زانو
یکی از علتهای رایج آب آوردن زانو، آسیبهای ناگهانی است. پارگی رباط صلیبی، آسیب منیسک، شکستگی استخوانهای اطراف زانو یا ضربه مستقیم میتواند باعث جمعشدن مایع در مفصل شود.
اگر هنگام ورزش ناگهان زانو بچرخد، صدا دهد، خالی کند یا بعد از ضربه سریعاً ورم کند، احتمال آسیب ساختاری بیشتر است.
فشار زیاد و استفاده بیشازحد از زانو
گاهی علت آب آوردن زانو ضربه شدید نیست، بلکه استفاده مکرر و بیشازحد از مفصل است.
دویدن طولانی، بالا و پایین رفتن زیاد از پله، کارکردن طولانی روی سطح سخت یا ورزش بدون آمادگی بدنی میتواند بافتهای اطراف زانو را تحریک کند. این تحریک مداوم، التهاب ایجاد کرده و در نهایت باعث تورم میشود.
اگر عضلات ران، پشت ران و لگن قدرت کافی نداشته باشند، فشار بیشتری به مفصل زانو وارد میشود.
بیماریهای مفصلی و التهابی
بیماریهای زمینهای هم میتوانند باعث آب آوردن زانو شوند. آرتروز زانو با فرسایش تدریجی غضروف، التهاب و مایع اضافه ایجاد میکند.
آرتریت روماتوئید هم بهدلیل ماهیت التهابی خود ممکن است یک یا هر دو زانو را درگیر کند.
نقرس و شبهنقرس نیز با تجمع کریستالها در مفصل، حملات دردناک و تورم ناگهانی ایجاد میکنند.
عفونت مفصل هم یکی از علتهای مهم و جدی است. عفونت درماننشده میتواند به غضروف و ساختار مفصل آسیب بزند.
اضافه وزن و افزایش سن
سن بالا و اضافه وزن، احتمال آب آوردن زانو را بیشتر میکنند. وزن بالا فشار مکانیکی بیشتری به مفصل وارد میکند و همزمان روند فرسایش زانو را سرعت میدهد. با افزایش سن نیز غضروفها آسیبپذیرتر میشوند و مفصل راحتتر دچار التهاب میشود.
برای تشخیص و درمان انواع تومورهای نخاعی، با شمارههای زیر تماس بگیرید:
مجتمع پزشکی صدر: ۰۲۱۷۹۱۸۴۰۰۰
مرکز تخصصی تهران ارتوپدی: ۰۲۱۹۱۳۰۴۵۰۴
بهترین روشهای درمان آب آوردن زانو
درمان آب آوردن زانو به علت، شدت تورم، سن، سطح فعالیت و سابقه پزشکی بستگی دارد.
هدف درمان فقط کمکردن ورم نیست؛ باید علت اصلی هم کنترل شود تا مشکل دوباره برنگردد. روشهای درمانی را میتوان به چند گروه تقسیم کرد.
درمان خانگی آب آوردن زانو و مراقبت اولیه
اگر تورم خفیف است و بعد از فعالیت ایجاد شده، نخستین قدم، کاهش فشار روی مفصل است.
چند روز فعالیتهای سنگین را محدود کنید، از ایستادن طولانی بپرهیزید و زانو را بالاتر از سطح قلب قرار دهید. کمپرس سرد بهمدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه، چند بار در روز، میتواند درد و التهاب را کمتر کند.
بستن زانو با بانداژ کشی هم به کنترل تورم کمک میکند، اما نباید آن را آنقدر سفت ببندید که پا بیحس، سرد یا کبود شود.
دارو و کنترل درد
داروهای بدون نسخه مانند استامینوفن یا برخی داروهای ضدالتهاب میتوانند درد را کاهش دهند. با این حال، اگر بیماری معده، کلیه، قلب، فشار خون بالا دارید، داروی رقیقکننده خون مصرف میکنید یا باردار هستید، نباید خودسرانه دارو بخورید.
در بعضی موارد، پزشک داروهای ضدالتهاب قویتر یا تزریق داخل مفصل را پیشنهاد میکند. این تصمیم به علت تورم بستگی دارد. برای مثال، درمان آب اوردن زانو ناشی از نقرس با درمان تورم ناشی از ضربه یا آرتروز یکسان نیست.
تخلیه مایع مفصل
وقتی تورم زیاد است، درد شدید است یا پزشک به عفونت، نقرس یا خونریزی داخل مفصل شک میکند، ممکن است تخلیه مایع مفصل انجام شود.
در این روش، پزشک با سوزن استریل مقداری از مایع مفصل را خارج میکند. این کار میتواند فشار داخل زانو را کم کند و همزمان امکان آزمایش مایع را فراهم سازد.
آزمایش مایع مفصلی کمک میکند مشخص شود افیوژن زانو بهدلیل عفونت، کریستالهای نقرس، خونریزی یا التهاب ایجاد شده است. بنابراین، تخلیه مایع فقط یک اقدام تسکینی نیست و میتواند مسیر تشخیص را روشنتر کند.
فیزیوتراپی و اصلاح سبک زندگی
فیزیوتراپی یکی از پایههای مهم درمان آب اوردن زانو است، بهویژه وقتی مشکل به ضعف عضلات، آرتروز یا آسیبهای ورزشی مربوط باشد.
تمرینهای هدفمند عضلات ران، پشت ران و لگن را قویتر میکنند و فشار روی زانو را کاهش میدهند.
اصلاح فعالیتهای روزانه هم اهمیت دارد. اگر زانوی شما مرتب ورم میکند، بهتر است از پله زیاد، نشستن طولانی روی زمین، دویدن روی سطح سخت و بلندکردن اجسام سنگین پرهیز کنید.
انتخاب کفش مناسب و کنترل وزن نیز به کاهش فشار روی مفصل کمک میکند.
درمان سنتی و مراقبتهای مکمل
درمانهای سنتی میتوانند در بعضی موارد به کاهش احساس درد و خشکی کمک کنند، اما نباید جای تشخیص پزشکی را بگیرند. ماساژ ملایم اطراف عضلات، گرمای موضعی بعد از فروکشکردن التهاب حاد و تغذیه متعادل ممکن است برای برخی افراد مفید باشد.
بعضی افراد از زردچوبه، زنجبیل یا دمنوشهای ضدالتهاب استفاده میکنند. مالیدن روغن سیاه دانه، آفتاب دادن به زانو و کاهش مصرف سردیجات هم از دیگر درمانهای سنتی هستند.
درمان جراحی
گاهی درمانهای غیرجراحی کافی نیستند. اگر پارگی منیسک، آسیب رباط، قطعات آزاد داخل مفصل یا آرتروز پیشرفته وجود داشته باشد، پزشک ممکن است درمان جراحی را مطرح کند. آرتروسکوپی یکی از روشهایی است که در برخی آسیبهای داخل مفصل کاربرد دارد.
در آرتروز بسیار پیشرفته، وقتی درد و محدودیت حرکتی با دارو، فیزیوتراپی و تزریق کنترل نمیشود، ممکن است پزشک درباره تعویض مفصل زانو با شما صحبت کند.
عوارض عدم درمان آب آوردن زانو چیست؟
بیتوجهی به آب آوردن زانو میتواند یک مشکل قابلکنترل را به درد مزمن و محدودیت حرکتی تبدیل کند. وقتی مایع برای مدت طولانی در مفصل باقی میماند، عضلات اطراف زانو، بهویژه عضله چهارسر ران، عملکرد مطلوب خود را از دست میدهند و بهتدریج ضعیف میشوند.
ضعف عضلانی فشار بیشتری به مفصل وارد میکند و چرخه درد، بیتحرکی و تورم ادامه پیدا میکند.
در برخی افراد، تجمع مایع باعث ایجاد یا بزرگشدن کیست بیکر در پشت زانو میشود. این کیست میتواند احساس کشیدگی، درد پشت زانو یا محدودیت خمکردن مفصل ایجاد کند.
اگر علت تورم عفونت باشد، تاخیر در درمان خطرناکتر است و ممکن است به تخریب غضروف، آسیب مفصلی و حتی انتشار عفونت منجر شود.
در نقرس یا شبهنقرس هم درماننکردن حملات میتواند عودهای دردناکتر و آسیب تدریجی مفصل ایجاد کند. از طرف دیگر، وقتی بیمار علت اصلی را بررسی نمیکند، ممکن است آسیبهایی مانند پارگی منیسک یا رباط پنهان بمانند.
ادامه فعالیت روی زانوی آسیبدیده، احتمال بیثباتی، زمینخوردن و بدترشدن تخریب مفصل را بالا میبرد.
0 Comments