مغز، پیچیدهترین بخش بدن انسان، گاهی با مشکلات جدی روبهرو میشود. این مشکلات اغلب سلولهایی هستند که کنترل رشد خود را از دست میدهند و در فضای مغز بهشکل یک کلونی رشد میکنند. سرطان مغز (Brain Cancer) تنها یک بیماری نیست؛ داستانی است از نبرد سلولها، امیدها و چالشهای پزشکی که هر روز دانشمندان را به جستوجوی راههای نوین درمان وادار میکند.
سرطان مغز چیست؟
سرطان مغز نوعی تومور مغزی بدخیم است که در آن سلولهای غیرطبیعی در مغز رشد میکنند و میتوانند به بافتهای سالم اطراف حمله کنند. این سلولها، کنترل رشد خود را از دست میدهند و معمولاً سریع تکثیر میشوند.
سرطان مغزی میتواند عملکردهای حیاتی مغز مانند حافظه، حرکت و بینایی را مختل کند و بسته به محل تومور، علائم متفاوتی ایجاد نماید.
علائم سرطان مغز
نشانههای بروز سرطان مغز متنوع هستند و میتوانند بسته به محل و اندازه تومور متفاوت باشند. مشاهده هرکدام از علائم سرطان مغز نیازمند بررسی پزشکی دقیق و تخصصی است.
سردرد معمولاً یکی از نخستین نشانههاست و ممکن است مداوم، شدید یا متناوب باشد. دیگر علائم سرطان مغز عبارتند از:
- تشنجهای شدید مثل اختلال کوتاه در هوشیاری یا حرکت عضلات
- ضعف یا فلج در بخشهایی از بدن
- از دست دادن تعادل
- تغییر شخصیت
- خوابآلودگی
- تحریکپذیری
- تهوع و استفراغ
- اختلال در حواس پنجگانه
علت بروز سرطان مغز چیست؟
علت ابتلا به سرطان مغز هنوز بهطور کامل شناخته نشده است، اما تحقیقات نشان میدهد ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز آن نقش دارند.
جهشهای ژنتیکی در سلولهای مغزی باعث رشد غیرقابل کنترل و طولانیمدت سلولها میشوند.
برخی سندرمهای نادر ارثی مانند نوروفیبروماتوزیس نوع ۱ و ۲، لی فراومنی و توبروز اسکلروزیس، ریسک ابتلا را افزایش میدهند.
علاوهبر این، مواجهه با پرتوهای یونیزان، درمانهای قبلی با اشعه و تماس مکرر با برخی مواد شیمیایی مانند حشرهکشها و حلالها میتواند احتمال بروز سرطان مغز را بالا ببرد.
درصد زندهماندن بیماران مبتلا به سرطان مغز چقدر است؟
بنا بر آمار آمریکا، نرخ بقا پنجساله برای بیماران مبتلا به سرطان مغز و سیستم عصبی مرکزی حدود ۳۳ درصد است. این نرخ بسته به مرحله بیماری متفاوت است.
بیمارانی که سرطان آنها در اندامهای دیگر گسترش نیافته است، حدود ۳۵ درصد احتمال زنده ماندن پنجساله دارند. در مقابل، در صورت گسترش سرطان به گرههای لنفاوی منطقهای این احتمال به حدود ۲۱ درصد کاهش مییابد.
در بیمارانی که سرطان آنها به نقاط دور بدن متاستاز داده باشد، نرخ بقا پنجساله حدود ۳۱ درصد است.
انواع سرطان مغزی
سرطان مغز به انواع زیر تقسیمبندی میشود.
گلیوما
بیش از ۷۰ درصد تومورهای بدخیم مغزی را تشکیل میدهد و از سلولهای گلیال نشات میگیرد که نورونها را حمایت میکنند.
انواع مهم آن شامل آستروسیتوما، اپاندیموما، گلیوبلاستوما، الیگودندروگلیوما، تومورهای تالامیک و دیفوز میدلاین هستند.
تومور مغزی آستروسیتوما
این تومورها از سلولهای آستروسیت شکل میگیرند و اغلب در مخ بروز میکنند، جایی که کنترل افکار، یادگیری، گفتار و حرکت عضلات را بر عهده دارد.
آستروسیتوما در بزرگسالان و بهویژه مردان میانسال شایعتر است.
گلیوبلاستوما
تهاجمیترین نوع گلیوماست و شامل سلولهای مختلفی مانند آستروسیت، اپاندیم و الیگودندروسیتها میشود. این نوع بیشتر در افراد ۵۰ تا ۷۰ سال دیده میشود و سریع رشد میکند.
الیگودندروگلیوما
این تومور از سلولهای الیگودندروسیت که میلین تولید میکنند، شکل میگیرد و در عایقبندی فیبرهای عصبی نقش دارد.
دیفوز میدلاین گلیوما
این نوع تومور بدخیم نادر در ساختارهای میدلاین مغز مانند ساقه مغز، نخاع و تالاموس شکل میگیرد.
اغلب در کودکان تشخیص داده میشود، اما میتواند در هر سنی رخ دهد.
جهت دریافت نوبت از دکتر صابری، با شمارههای زیر تماس بگیرید:
مجتمع پزشکی صدر: ۰۲۱۷۹۱۸۴۰۰۰
مرکز تخصصی تهران ارتوپدی: ۰۲۱۹۱۳۰۴۵۰۴
روشهای تشخیص سرطان مغز
معولاً متخصص مغز و اعصاب، سرطان مغز را با ترکیبی از روشهای زیر تشخیص میدهد.
معاینه بالینی و نورولوژیک
اولین مرحله در تشخیص سرطان مغز، معاینه فیزیکی و نورولوژیک است. پزشک عملکرد بخشهای مختلف مغز را با بررسی، رفلکسها، قدرت عضلانی، تعادل، هماهنگی حرکتی و توانایی تشخیص گرما و سرما ارزیابی میکند.
همچنین با استفاده از افتالموسکوپ، عصب بینایی را بررسی میکند تا افزایش فشار داخل جمجمه را تشخیص دهد. این فشار ناشی از رشد تومور است.
سی تی اسکن
سی تی اسکن مغز از پرتو ایکس برای گرفتن تصاویر متعدد از داخل مغز استفاده میکند.
این روش به پزشک کمک میکند اندازه و محل دقیق تومور را شناسایی کند. همچنین بررسی اولیه گسترش تومور به بافتهای اطراف با این روش ممکن است.
اسکن ام آی آی
ام آر آی با استفاده از میدان مغناطیسی قوی و کامپیوتر، تصاویر مقطعی دقیق از مغز ایجاد میکند.
این روش بهترین تکنیک تصویربرداری برای تشخیص تومورهای مغزی است. معمولاً با تزریق ماده کنتراست برای نمایش بهتر تومور انجام میشود.
MRS (ام آر اسپکتروسکوپی)
این تکنیک تغییرات شیمیایی مغز را بررسی میکند.
پزشک میتواند آن را همزمان با ام آر آی انجام دهد تا اطلاعات بیشتری درباره نوع سلولها و فعالیت متابولیک تومور به دست بیاورد.
PET و SPECT
پت اسکن با تزریق مقدار کمی ماده رادیواکتیو سلولهای سرطانی را نشان میدهد، زیرا آنها ماده تزریقشده را سریعتر جذب میکنند.
اسکن اسپکت نیز تصاویر سه بعدی از جریان خون مغز ایجاد میکند. مناطق با خونرسانی بالاتر (مانند تومورها) روشنتر دیده میشوند.
بیوپسی و نمونهبرداری
برای تعیین نوع تومور و بدخیمی آن، نمونه برداری از تومور انجام میشود. این کار میتواند طی جراحی یا به صورت استریوتاکتیک با ایجاد سوراخ کوچک در جمجمه انجام شود.
پونکسیون کمری
در این روش، مایع مغزی نخاعی جمعآوری و در آزمایشگاه برای یافتن سلولهای سرطانی بررسی میشود. این روش زمانی استفاده میشود که تومور به مننژها نفوذ کرده باشد.
آیا سرطان مغز قابل درمان است؟
بله تاحدودی؛ روشهای درمان سرطان مغز ترکیبی از موارد زیر است که براساس نظر پزشک مشخص میگردد.
جراحی مغز
در بسیاری از موارد، جراحان مغز و اعصاب تلاش میکنند تومور را با دقت از مغز خارج کنند.
در برخی موارد، جراحی وقتی بیمار به هوش است انجام میشود تا از آسیب به بخشهای حیاتی مغز جلوگیری شود.
پرتودرمانی
در این روش، اشعه با دوز بالا سلولهای توموری را از بین میبرد یا اندازه تومور را کاهش میدهد.
روشهای پیشرفته مانند رادیوسرجری از پرتوهای بسیار متمرکز استفاده میکنند و نیازی به برش جراحی ندارند.
شیمیدرمانی و درمان هدفمند
شیمیدرمانی با داروهای ضدسرطان سلولهای مغز و سایر نقاط بدن را هدف میگیرد و ممکن است بعد از جراحی برای حذف سلولهای باقیمانده تجویز شود.
درمان هدفمند، داروهایی را به کار میگیرد که ویژگیهای خاص سلولهای سرطانی را مورد هدف قرار میدهند و کمترین آسیب را به سلولهای سالم وارد میکنند.
ایمونوتراپی
ایمونوتراپی سیستم ایمنی بدن را تحریک میکند تا سلولهای سرطانی را بهتر شناسایی و نابود کند.
0 Comments