دیسککتومی (Diskectomy) یکی از روشهای جراحی متداول برای درمان فتق دیسک بینمهرهای است که بهمنظور کاهش فشار روی ریشههای عصبی ناشی از فتق دیسک کمر یا تنگی کانال نخاعی و تسکین علائم عصبی انجام میشود. با وجود شواهد گسترده در مورد اثربخشی این روش، هنوز جنبههای مختلف آن، از انتخاب کاندید مناسب گرفته تا پیامدهای کوتاه و بلندمدت، بحثبرانگیز است.
در این متن عمل دیسککتومی را به طور کامل معرفی خواهیم کرد، اهداف آن، آمادگی قبل عمل، روشها و نحوه انجام، مراقبتهای بعد عمل و عوارض آن را بررسی میکنیم.
دیسککتومی چیست؟
دیسککتومی یک جراحی ستون فقرات است که در آن بخشی یا کل دیسک بینمهرهای برداشته میشود. دیسکهای بینمهرهای، بالشتکهای گرد و تختی هستند که بین مهرهها قرار دارند و بهعنوان کمکفنر ستون فقرات عمل میکنند. هر دیسک دارای مرکز نرم و ژلمانند (هسته) و حلقه خارجی انعطافپذیر است. گاهی حلقه خارجی آسیب میبیند و هسته بیرون میزند که به آن دیسک هرنیه شده میگویند.
این عمل معمولاً برای نواحی کمری و گردنی انجام میشود و میتواند به صورت جراحی باز یا کمتهاجمی صورت گیرد.
در روش کمتهاجمی از برش کوچک و ابزار ویژه مانند آندوسکوپ استفاده میشود تا بافتها کمتر آسیب ببینند.
اهداف جراحی دیسککتومی
هدف اصلی جراحی دیسککتومی کاهش فشار روی عصبهای ستون فقرات است که بهدلیل بیرونزدگی یا هرنیه شدن دیسک، ایجاد شده است.
این جراحی معمولاً برای افرادی توصیه میشود که درد شدید یا بیحسی در دستها یا پاها دارند و ضعف عضلانی قابل توجهی را تجربه میکنند.
همچنین بیمارانی که علائم سندرم دم اسبی مانند مشکلات کنترل مثانه و روده در آنها بروز کرده است، کاندیدای مناسب این عمل هستند.
دیسککتومی بهویژه برای دردهایی موثر است که از طریق اعصاب به اندامها منتقل میشوند. در مقابل درد محدود به پشت یا گردن معمولاً با درمانهای غیرجراحی، بهتر کنترل میشود.
دستورات قبل از عمل دیسککتومی چیست؟
آمادگیهای ضروری قبل از دیسککتومی شامل توصیههای جراح، انجام معاینات فیزیکی و تصویربرداریهایی مانند ام آر آی و رادیوگرافی است.
ابتدا جراح تاریخچه کامل پزشکی و داروهایی که بیمار مصرف میکند را بررسی میکند و ممکن است برخی داروها را تغییر دهد. دستورالعملهای دقیق قبل از جراحی، از جمله محدودیتهای غذایی و دارویی معمولاً در همین جلسه ارائه میشود.
لازم است بیمار مصرف دخانیات را حداقل چهار هفته قبل از عمل قطع کند تا روند بهبودی سرعت یابد.
انواع روشهای دیسککتومی
روشهای انجام این عمل به شرایط بیمار و محل دیسک آسیبدیده بستگی دارد و شامل تکنیکهای سنتی و کمتهاجمی است.
دیسککتومی باز سنتی
در این روش، جراح برش بزرگ روی پشت بیمار ایجاد میکند و عضلات را کنار میزند تا دیسک آسیبدیده را مستقیماً ببیند و بردارد.
این روش تهاجمی است و نیاز به دوره نقاهت طولانی دارد.
دیسککتومی کمتهاجمی
برش جراح در این روش کوچکتر است و از ابزارهای تخصصی مانند میکروسکوپ یا آندوسکوپ استفاده میکند.
در دیسککتومی کم تهاجمی، آسیب به عضلات و بافتها کمتر است. همچنین درد پس از عمل کم است و بهبودی سریعتر اتفاق میافتد.
دیسککتومی همراه با تثبیت یا جایگزینی
شامل دیسککتومی قدامی گردنی با فیوژن است که در آن جراح دیسک را کاملاً حذف و ستون فقرات را با پیوند استخوان یا ایمپلنت تثبیت میکند.
در برخی موارد نیز دیسک با دستگاه جایگزین میشود (آرتروپلاستی).
نحوه انجام عمل دیسککتومی
بهطورکلی، مراحل کلی انجام این عمل در همه روشها شامل موارد زیر است:
- بیهوشی: اعمال بیهوشی عمومی یا موضعی بسته بهنوع جراحی و نظر جراح
- ایجاد برش: در روش باز، برش ۱ تا ۲ اینچی روی پشت ایجاد میشود؛ اما در روش کمتهاجمی، برش کوچکی که کمتر از ۱ اینچ است با کمک ابزارهای تخصصی ایجاد میشود.
- برداشتن دیسک: حذف کامل یا بخشی از دیسک آسیبدیده و در صورت نیاز انجام فیوژن یا جایگزینی.
- بستن برش: ترمیم عضلات و پوست با بخیه، منگنه یا چسب پزشکی
- ریکاوری: پس از اتمام عمل بیمار وارد اتاق ریکاوری میشود تا وضعیت ثابتی پیدا کندو
لازم به ذکر است که در برخی موارد، برای دسترسی بهتر به دیسک یا کاهش فشار روی عصب، جراح ممکن است نیاز به لامینکتومی و فورامینوتومی داشته باشد.
مراقبتهای بعد از عمل دیسککتومی
پس از پایان جراحی، تیم پزشکی وضعیت حیاتی بیمار را تحت نظر گرفته و داروهای کنترل درد را تجویز میکنند. بیماران عملشده بهروش کمتهاجمی معمولاً همان روز عمل مرخص میشوند، اما در جراحی باز ممکن است یک تا دو روز بستری نیاز باشد.
مراقبتهای بعد از عمل شامل پانسمان محل برش، رعایت فعالیتهای مجاز و انجام تمرینات فیزیکی ایمن است.
پزشک ممکن است برای تقویت عضلات و بهبود دامنه حرکت، فیزیوتراپی را توصیه کند.
زمان بازگشت به کار، بسته بهنوع شغل و شدت فعالیت بدنی، بین ۲ تا ۸ هفته متغیر است.
جهت دریافت نوبت از دکتر صابری، با شمارههای زیر تماس بگیرید:
مجتمع پزشکی صدر: ۰۲۱۷۹۱۸۴۰۰۰
مرکز تخصصی تهران ارتوپدی: ۰۲۱۹۱۳۰۴۵۰۴
خطرات و عوارض جراحی دیسککتومی
دیسککتومی بهطور کلی جراحی ایمنی است، اما مانند هر عمل جراحی، خطراتی نیز دارد. عوارض ممکن شامل:
- واکنشهای آلرژیک به بیهوشی
- عفونت یا خونریزی در محل برش
- تشکیل لخته خون
- آسیب به اعصاب نخاعی
- نشت مایع مغزی نخاعی در موارد بسیار نادر
سایر عوارض نادر (۵ تا ۱۵% موارد) شامل عدم بهبود درد، بازگشت دیسک هرنیهشده و ناپایداری ستون فقرات است که اغلب نیاز به جراحی مجدد دارد.
0 Comments