قاعده جمجمه به پایه یا کف جمجمه، بخشی از جمجمه که مغز روی آن قرار دارد، اشاره دارد. این بخش از پنج استخوان تشکیل شده است که با هم ترکیب شده و مغز را از سینوسها، گوشها، چشمها و سایر قسمتهای سر جدا میکنند. در واقع، این استخوانها قسمت پایین سر و برآمدگی استخوان پشت سر را تشکیل میدهند.
تومور قاعده جمجمه چیست؟
تومور قاعده جمجمه نوعی تومور استخوان که در اثر رشد غیرطبیعی سلولها در امتداد قاعده جمجمه یا زیر پایه جمجمه در مناطقی مانند سینوسها ایجاد میشود. معمولاً انواع مختلف تومورهای قاعده جمجمه، زمانیکه به اندازه کافی بزرگ شوند و به مغز فشار بیاورند، علائم ایجاد میکنند و توسط پزشک تشخیص داده میشوند.
اصولاً روند درمان تومورهای قاعده جمجمه چالشبرانگیز است. زیرا میتوانند در عمق جمجمه رشد کنند و به اعصاب مهم و عروق خونی مغز، سر، گردن و نخاع نزدیک شوند. خوشبختانه دکتر صادق صابری بهعنوان فوق تخصص تومورهای استخوان، تجربه کافی در این زمینه دارد. پیشنهاد میکنیم از تبحر بالای ایشان استفاده کنید.
جهت دریافت نوبت از دکتر صادق صابری، با شمارههای زیر تماس بگیرید:
مجتمع پزشکی صدر: ۰۲۱۷۹۱۸۴۰۰۰
مرکز تخصصی تهران ارتوپدی: ۰۲۱۹۱۳۰۴۵۰۴
انواع تومور قاعده جمجمه و علائم آنها
اگرچه تومورهای قاعده جمجمه اغلب در داخل جمجمه رشد میکنند؛ اما گاهی اوقات در خارج از جمجمه نیز یافت میشوند. همچنین ممکن است در ناحیه پشت بینی و چشم، نزدیک گوش یا در امتداد پایه مغز بروز کنند. بنابراین، لازم است براساس محل قرارگیری طبقهبندی شوند.
دو نوع رایج تومور قاعده جمجمه با عنوان تومورهای بخش جانبی قاعده جمجمه و تومورهای بخش قدامی قاعده جمجمه وجود دارند.
تومورهای بخش جانبی قاعده جمجمه
در پشت قاعده جمجمه قرار دارند و اغلب خوشخیم هستند. برخی از آنها عبارتند از:
- نورومای آکوستیک. تومورهای غیرسرطانی که روی عصب منتهی به گوش داخلی در مغز رشد میکنند.
- مننژیوم. توموری که در بافت سه لایه پوشاننده مغز یا نخاع (مننژ) و در داخل جمجمه یافت میشود.
- پاراگانگلیوما. این نوع تومور در سر و گردن یافت میشود.
از علائم شایع تومورهای بخش جانبی قاعده جمجمه، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- از دست دادن قدرت شنوایی
- سردرد
- مشکل در حفظ تعادل بدن
- مشکلات بلع
- گرفتگی صدا
تومورهای بخش قدامی قاعده جمجمه
در جلوی قاعده جمجمه و نزدیک جایی که کاسه چشم و سینوسها قرار دارند، یافت میشوند. برخی از آنها عبارتند از:
- تومورهای هیپوفیز. معمولاً خوشخیم هستند و میتوانند باعث افزایش یا کاهش سطح برخی از هورمونهای بدن شوند.
- استزیونوروبلاستوما. تومورهایی که در حفرههای بینی و سینوسها یافت میشوند.
- سرطان سلول سنگفرشی سینوازال
- آدنوکارسینوم سینوازال
- ملانوم مخاطی سینوسی
- کارسینوم آدنوئید کیستیک
- آنژیوفیبروم نازوفارنکس نوجوانان
- پاپیلوم معکوس سینوس
علائم رایج تومورهای بخش قدامی قاعده جمجمه شامل موارد زیر هستند:
- مشکلات بینایی و حرکتی چشم
- کاهش وزن
- ضعف عضلانی
- کاهش طول مدت دورههای قاعدگی
- اختلال نعوظ
- کاهش حس بویایی
- خونریزی بینی
- خونریزی یا احتقان بینی
- عفونت مزمن سینوسی
- مشکلات تنفسی
دلایل بروز انواع تومور قاعده جمجمه
اگرچه هیچ دلیل واضحی برای ایجاد تومورهای قاعده جمجمه وجود ندارد. اما برخی از عوامل مانند موارد زیر احتمال بروز آنها را افزایش میدهند:
- ژنتیک
- سابقه پرتودرمانی برای درمان عفونت پوست سر یا تومورهای سر، گردن یا مغز
- قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی مانند وینیل کلرید، آرسنیک و علفکشها
خطرات تومورهای قاعده جمجمه چیست؟
اگرچه همه تومورهای قاعده جمجمه سرطانی یا بدخیم نیستند؛ اما حتی تومورهای غیرسرطانی یا خوشخیم آن نیز نیاز به ارزیابی دارند. زیرا میتوانند ساختارهای حیاتی مغز مانند غده هیپوفیز، عصب بینایی و شریانهای کاروتید را درگیر و علائم مضری ایجاد کنند.
در صورت بدخیم شدن سرطان، حتی احتمال تغییر شکل جمجمه نیز وجود دارد.
تشخیص تومور قاعده جمجمه
پزشک برای تشخیص ابتدا بیمار را معاینه فیزیکی میکند و سوالاتی در مورد علائم و سابقه پزشکی و خانوادگی او میپرسد. سپس برای بررسی بیشتر دستور انجام یک یا چند مورد از آزمایشهای تصویربرداری زیر را میدهد.
ام آر آی سر
برای تشخیص دقیق معمولاً لازم است ام آر آی مغز انجام شود. زیرا به پزشک کمک میکند تا اندازه و محل دقیق تومور قاعده جمجمه را تعیین کند.
سی تی اسکن سر
سی تی اسکن برخلاف ام آر آی از اشعه ایکس برای تصویربرداری استفاده میکند. با این وجود، برای تشخیص محل برخی از تورموهای قاعده جمجمه انجام آن لازم است.
اسکن استخوان سر
اسکن استخوان که معمولاً برای تشخیص انواع سرطان استخوان انجام میشود، نیاز به تزریق ماده حاجب دارد. در اسکن استخوان سر، با استفاده از یک دوربین مخصوص محل دقیق تومور قاعده جمجمه را پیدا میکند.
پِت اسکن
این روش میتواند تغییرات سلولها را هنگام رشد تشخیص دهد. بههمیندلیل، قبل از انجام آن گلوکز رادیواکتیو به بیمار تزریق میشود تا به مرور جذب تومور شود. در نهایت میتوان روند رشد سلولها در نواحی مشکوک را با نواحی سالم مقایسه کرد.
آزمایش خون
برای اندازهگیری سطح هورمونها نیز ممکن است برای تشخیص مورد نیاز باشد. بهخصوص اگر پزشک شما به تومورهای هیپوفیز مشکوک باشد. زیرا غده هیپوفیز نقش مهمی در تولید هورمونهای بدن دارد.
درمان تومور قاعده جمجمه
هنگامیکه تومور قاعده جمجمه تشخیص داده شد، پزشک برحسب محل تومور، وسعت تومور، خوشخیم یا بدخیم بودن آن و وضعیت سلامتی بیمار به سراغ یک یا چند مورد از روشهای درمانی زیر میرود.
نظارت بر وضعیت رشد تومور
پزشک ممکن است برای یک تومور کوچک قاعده جمجمه که علائم قابل توجهی ایجاد نمیکند؛ هیچ کاری انجام ندهد و فقط از بیمار بخواهد که بهصورت منظم آزمایش تصویربرداری انجام دهد.
معمولاً اگر زمان بگذرد و تومور رشد نکند یا بر عملکرد بیمار تأثیر نگذارد، اصلا نیاز به مداخله نیست.
عمل جراحی
اگر تومور بیمار خوشخیم و در بخشی از قاعده جمجمه باشد که جراحان بتوانند با خیال راحت آن را به طور کامل خارج کنند، ممکن است جراحی قاعده جمجمه به روشهای زیر تنها درمان مورد نیاز باشد:
- جراحی اندوسکوپی اندونازال. اکثر بیماران مبتلا به تومور قاعده جمجمه را میتوان با آن درمان کرد. در این روش جراح از طریق بینی به تومورها دسترسی پیدا کند.
- کرانیوتومی. اگر تومور به نواحی دیگر گسترش پیدا کرده یا سایز آن خیلی بزرگ باشد. ممکن است جراح نتواند از روش کمتهاجمی قبلی برای برداشتن آن استفاده کند. معمولا در این شرایط، روش کرانیوتومی با ایجاد برش روی جمجمه یا صورت (ابرو یا پشت گوش) انجام میشود.
اگر در حین برداشتن تومور نیاز به حذف بخشی از استخوان جمجمه باشد، برای جایگزینی امکان پیوند استخوان وجود دارد.
پرتودرمانی
پزشک ممکن است پس از جراحی تومورهای استخوانی، پرتودرمانی را برای از بین بردن تومورهای بدخیم توصیه کند. بهخصوص تومورهایی که در مناطق خاصی از مغز قرار دارند و برداشتن آنها خطرناک است.
در حال حاضر روشهای پرتودرمانی تومور قاعده جمجمه شامل پرتودرمانی خارجی و رادیوسرجری استریوتاکتیک هستند.
0 Comments