مفصل شانه را می‌توان پرتحرک‌ترین قسمت بدن نامید که انجام کارها با دست بدون آن غیرممکن است. این مفصل مانند سایر نقاط بدن همواره در معرض آسیب‌‌هایی قرار دارد که به‌دلایل مختلف مانند آرتروز، شکستگی و سایر بیماری‌ها رخ می‌دهند. تعویض مفصل شانه یکی از گزینه‌های درمانی است که برای کاهش درد و بهبود دامنه حرکتی دست‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد و به افراد کمک می‌کند تا کیفیت زندگی خود را ارتقا بخشند.

تعویض مفصل شانه چیست؟

در جراحی تعویض مفصل شانه که به آن آرتروپلاستی شانه نیز می‌گویند، استخوان‌ها و بافت‌های همبند مفصل شانه با نوع مصنوعی آن تعویض می‌شوند. این پروتزهای مصنوعی اغلب از جنس فلز یا پلاستیک هستند که به استخوان بازو و تیغه شانه وصل می‌شوند و درد و ناراحتی این ناحیه‌ را تا حد زیادی کاهش می‌دهند.

چه زمانی نیاز به جراحی تعویض مفصل شانه است؟

تعویض مفصل شانه بیشتر برای افرادی که دچار آرتریت شانه، آرتریت روماتوئید ‌و آرتروز یا پوکی استخوان هستند، مورد استفاده قرار می‌گیرد. به‌طور کلی، پزشکان این روش را زمانی بکار می‌برند که درمان‌های غیرجراحی کمکی نکرده باشند و فرد همچنان با مشکلات زیر دست‌وپنجه نرم کند:

• تحرک محدود
• درد در قسمت شانه
• سفتی
• ورم

انواع روش‌های عمل تعویض مفصل شانه

جراحی تعویض مفصل شانه باتوجه به شدت و نوع آسیب‌دیدگی این ناحیه با کمک یکی از روش‌های زیر انجام می‌شود:

تعویض کامل شانه آناتومیک

در این جراحی، هر دو بخش مفصل شانه یعنی سر استخوان بازو (توپ) و حفره گلنوئید در تیغه شانه (سوکت) با ایمپلنت‌هایی که از نظر شکل و عملکرد شبیه مفصل طبیعی هستند، جایگزین می‌شوند.

برای انجام این روش، جراح یک برش در ناحیه جلوی شانه ایجاد می‌کند و قسمت آسیب‌دیده استخوان را جدا می‌‌سازد. سپس، مفصل جدید را به استخوان بازو و حفره گلنوئید متصل می‌‌کند.

مزایا 

• بهبود حرکت شانه
• حفظ ساختار آناتومیک مفصل
• کاهش درد و ناراحتی

معایب 

• در صورت آسیب شدید به عضلات روتاتور کاف، این روش موثر نیست.
• احتمال ساییدگی در قسمت سوکت پلاستیکی بعد از گذشت زمان وجود دارد.

تعویض کامل شانه معکوس

در این عمل، جای توپ و سوکت برعکس می‌شود؛ بدین صورت که توپ فلزی به تیغه شانه و سوکت پلاستیکی به استخوان بازو وصل خواهد شد. این روش مخصوص بیمارانی است که عضلات روتاتور کاف آن‌ها شدیداً آسیب دیده یا غیرقابل استفاده است.

جراح پس از ایجاد برش، مفصل طبیعی شانه را برمی‌دارد. سپس، توپ مصنوعی به استخوان کتف و سوکت به استخوان بازو متصل می‌شود تا بیمار بتواند از عضلات دیگر مانند دلتوئید برای حرکت شانه استفاده کند.

مزایا

• مناسب برای بیماران دارای پارگی شدید روتاتور کاف
• بهبود دامنه حرکتی حتی در صورت ضعف عضلات اصلی شانه
• کاهش درد مزمن

معایب

• حرکت شانه ممکن است کاملاً طبیعی نباشد.
• استهلاک بیشتر در درازمدت نسبت به روش آناتومیک

تعویض جزئی شانه

در این روش تنها سر استخوان بازو (توپ) تعویض می‌شود و ناحیه سوکت (گلنوئید) دست‌نخورده باقی می‌ماند. تعویض جزئی شانه معمولاً در موارد شکستگی استخوان بازو یا آرتروز یک‌طرفه مفصل کاربرد دارد. در این روش جراح بعد از برش، فقط سر مفصل آسیب‌دیده را برمی‌دارد و یک ایمپلنت فلزی جایگزین آن می‌‌کند.

مزایا

• جراحی ساده‌تر و زمان بهبودی کوتاه‌تر نسبت به دو روش دیگر
• کاهش خطر عفونت و عوارض ناشی از تعویض کامل مفصل
• مناسب برای بیماران مسن یا کم‌تحرک

معایب

• در صورت آسیب‌دیدگی سوکت، ممکن است نیاز به انجام جراحی مجدد برای تعویض آن باشد.
• حرکت شانه ممکن است محدود باقی بماند.

آمادگی‌های لازم قبل از جراحی برای تعویض مفصل شانه

مهم‌ترین آمادگی‌هایی که باید داشته باشید عبارتند از:

• تمام آزمایشات پزشکی توصیه شده مانند رادیولوژی، ام آر آی و … را انجام دهید.
• با مشورت پزشک، داروهای رقیق‌کننده خون مانند آسپرین را متوقف سازید.
• برای استراحت بعد از عمل، فضای خانه را آماده کنید‌. به‌طور مثال، لوازم موردنیازتان را در دسترس قرار دهید.
• سیگار و قلیان را کنار بگذارید.
• مصرف مشروبات الکلی را کاهش دهید.
• در روز عمل، لباس گشاد بپوشید.

بعد از تعویض مفصل چه مراقبت‌هایی لازم است؟

مهم‌ترین مراقبت‌هایی که به بیمارانم توصیه می‌کنم، شامل موارد زیر است:

• توصیه‌هایی را که پزشک برای کاهش درد تجویز کرده، به موقع انجام دهید.
• با نظر پزشک خود برای کاهش درد روی ناحیه تحت درمان کمپرس یخ قرار دهید.
• محل جراحی را تمیز نگه دارید و در صورت مشاهده علائم عفونت مانند قرمزی، درد و تورم به پزشک اطلاع دهید.
• طبق دستور پزشک در جلسات فیزیوتراپی شرکت کنید و تمرینات خانگی را انجام دهید.
• از بلند کردن اشیای سنگین خودداری کنید‌.
• تا زمان اجاره پزشک، رانندگی نکنید.

عوارض تعویض مفصل شانه

جراحی تعویض مفصل شانه روشی ایمن محسوب می‌شود، با این حال ممکن است بعد از عمل عوارضی بروز کنند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• لخته شدن خون
• آسیب دیدن رگ‌ها
• شکستگی در اطراف پروتز
• عفونت در شانه
• آسیب دیدن عصب
• دررفتگی و آسیب به پروتز

در صورت بروز جدی این مشکلات سریعاً به پزشک خود مراجعه کنید.

هزینه تعویض مفصل شانه چقدر است؟

هزینه نهایی عمل تعویض مفصل شانه به طور دقیق مشخص نیست. این قیمت باتوجه به مواردی مانند هزینه بیمارستان، ماده بیهوشی، اتاق عمل، مهارت جراح، روش مورد استفاده و بسیاری از موارد دیگر ممکن است تغییر کند.

جهت دریافت نوبت از دکتر صابری، با شماره‌های زیر تماس بگیرید:

مجتمع پزشکی صدر: ۰۲۱۷۹۱۸۴۰۰۰

مرکز تخصصی تهران ارتوپدی: ۰۲۱۹۱۳۰۴۵۰۴

آیا تعویض مفصل شانه یک روش دائمی است؟

خیر، جراحی تعویض مفصل شانه روشی دائمی محسوب نمی‌شود، چراکه پروتزهای استفاده شده در این عمل عمر محدودی دارند و اغلب بعد از ۱۵ الی ۲۰ سال، کیفیت خود را از دست می‌دهند.

به‌طور کلی، طول عمر پروتز شانه به عوامل مختلفی مانند نوع پروتز، کیفیت جراحی، سبک زندگی بیمار و میزان استفاده از مفصل جدید بستگی دارد.