اپی کندیلیت جانبی، که بیشتر با نام «سندرم آرنج تنیس ‌بازان» شناخته می‌شود، یکی از شایع‌ترین اختلال اسکلتی عضلانی در ناحیه آرنج است که عمدتاً بر اثر استفاده بیش‌ازحد یا حرکات تکراری مچ و ساعد ایجاد می‌شود. این عارضه علاوه‌بر ورزشکاران، در افرادی با فعالیت‌های مکرر دست مانند تایپیست‌ها، نجاران و کارگران صنعتی نیز دیده می‌شود. با وجودی که نام آن به تنیس‌بازان اشاره دارد، تنها درصد اندکی از مبتلایان واقعاً تنیس‌باز هستند.

در این متن، علل، علائم، روش‌های تشخیص و گزینه‌های درمانی اپی کندیلیت را بررسی می‌کنیم تا به درک جامعی از این اختلال رایج، اما قابل ‌درمان برسید.

اپی کندیلیت یا سندرم آرنج تنیس بازان چیست؟

اپی کندیلیت جانبی یک آسیب تدریجی در تاندون‌های قسمت بیرونی آرنج است که بیشتر بر اثر حرکات تکراری مچ و ساعد ایجاد می‌شود. این مشکل بیشتر به‌دلیل فرسایش و تخریب بافت تاندون به وجود می‌آید.

بررسی‌ها نشان داده‌اند که در ناحیه آسیب‌دیده، رگ‌های خونی زیاد، فیبروبلاست‌ها، پارگی‌های ریز و کلاژن‌های بی‌نظم دیده می‌شود، اما سلول‌های التهابی تقریباً وجود ندارند.

مهم‌ترین تاندونی که در آرنج تنیس بازان آسیب می‌بیند، تاندون عضله اکستانسور کارپی رادیالیس برویس است که در نزدیکی برجستگی استخوانی بیرونی آرنج قرار دارد. سونوگرافی در برخی بیماران تغییراتی مانند ضخیم‌شدگی تاندون یا رسوب کلسیم را نیز نشان می‌دهد.

دلایل ابتلا به سندرم آرنج تنیس بازان چیست؟

علت اصلی ابتلا به سندرم آرنج تنیس‌بازان، فشار مکرر به تاندون‌های ساعد است؛ به‌ویژه هنگام انجام حرکاتی مثل گرفتن، پیچاندن یا بالاآوردن مچ دست. این فشار تکراری می‌تواند به‌مرور باعث آسیب و تخریب تدریجی رشته‌های تاندونی در ناحیه بیرونی آرنج شود.

فعالیت‌هایی مانند رنگ‌کردن با قلم‌مو یا غلتک، استفاده زیاد از ماوس کامپیوتر، ورزش‌های راکتی، کار با ابزارهای دستی مانند پیچ‌گوشتی یا اره، آشپزی حرفه‌ای (مثلاً خردکردن گوشت)، نجاری، موسیقی‌نوازی یا دندان‌پزشکی نیز می‌توانند نقش مهمی در بروز آن داشته باشند.

استفاده از تجهیزات نامناسب، تکنیک غلط در ورزش، ضعف عضلات شانه و مچ، و حتی سن (معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ سال) از دیگر عوامل خطر ابتلا هستند.

در برخی موارد نیز علت دقیق مشخص نیست، اما به‌هرحال فشار بیش‌ازحد به عضلات ساعد نقش کلیدی دارد.

علائم اپی کندیلیت جانبی

• درد در قسمت بیرونی آرنج، که ممکن است به سمت ساعد و مچ دست نیز کشیده شود.
• احساس سوزش یا تیر کشیدن در ناحیه آرنج، به‌ویژه هنگام انجام کارهایی مثل باز کردن در یا چرخاندن دستگیره
• ضعف در گرفتن اشیا، مثلاً هنگام نگه‌داشتن فنجان، خودکار یا هنگام دست دادن
• کاهش قدرت گرفتن و بلند کردن اجسام سبک
• احساس خشکی یا سفتی در آرنج، به‌خصوص هنگام صبح
• ورم خفیف در ناحیه بیرونی آرنج

روش‌های تشخیص اپی کندیلیت جانبی

تشخیص اپی کندیلیت جانبی به‌طور معمول با معاینه فیزیکی شروع می‌شود. اما روش‌های دیگری نیز برای تشخیص آن وجود دارد.

معاینه فیزیکی

پزشک ابتدا با لمس ناحیه اپی‌کوندیل خارجی به‌دنبال حساسیت یا درد موضعی می‌گردد. سپس با انجام مجموعه‌ای از تست‌های عملکردی، سعی می‌کند درد مشخص این بیماری را بازتولید کند. تست‌ها شامل موارد زیر هستند:

1. تست کوزن: بیمار باید مچ دست خود را با وجود مقاومت پزشک بالا ببرد.
2. تست میلز: پزشک مچ بیمار را به‌طور غیرفعال به سمت پایین خم می‌کند و ساعد را می‌چرخاند.
3. تست مازلی: ایجاد درد هنگام بالا بردن انگشت میانی.
4. تست بلند کردن صندلی: بیمار با سه انگشت (شست، اشاره و میانی) و با آرنج صاف، پشتی صندلی را بلند می‌کند.
5. تست فنجان قهوه: بیمار یک فنجان یا بطری را برمی‌دارد و شدت درد خود را در حین این حرکت ساده روزمره از ۰ تا ۱۰ ارزیابی می‌کند.

تصویربرداری MRI

برای بررسی میزان آسیب تاندون‌ها و پیدا کردن دیگر منابع درد مثل فشار بر اعصاب گردنی، تومور دست یا مشکلات دیسک گردن به‌کار می‌رود.

تصویربرداری X-ray

در موارد مزمن یا مشکوک، برای رد آرتروز، شکستگی استخوان بازو و کلسیفیکاسیون در محل اتصال تاندون‌ها انجام می‌شود.

نوار عصب و عضله (EMG)

برای بررسی احتمال فشار بر اعصاب اطراف آرنج که ممکن است علائمی مشابه ایجاد کنند، این تست انجام می‌شود.

جهت دریافت نوبت از دکتر صابری، با شماره‌های زیر تماس بگیرید:

مجتمع پزشکی صدر: ۰۲۱۷۹۱۸۴۰۰۰

مرکز تخصصی تهران ارتوپدی: ۰۲۱۹۱۳۰۴۵۰۴

روش‌های درمان سندرم آرنج تنیس بازان

درمان سندرم آرنج تنیس بازان یک یا مجموعه‌ای از چند روش زیر انجام می‌شود.

درمان محافظتی (استراحت، اصلاح فعالیت، دارو)

در مراحل اولیه، کاهش فعالیت‌هایی که موجب درد می‌شوند همراه با استفاده از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی می‌تواند درد و التهاب را کنترل کند. پرهیز از حرکات تکراری نقش کلیدی دارد.

فیزیوتراپی و بریس ساعد

تمرینات کششی و تقویتی زیر نظر فیزیوتراپیست همراه با استفاده از بریس مخصوص ساعد، به کاهش فشار روی تاندون و تسریع بهبود کمک می‌کند.

درمان‌های پیشرفته (تزریق، شاک‌ویو، لیزر و جراحی)

در موارد مزمن، تزریق کورتون، پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)، شاک‌ویوتراپی یا لیزر کم‌توان برای تحریک ترمیم بافت استفاده می‌شود.

در موارد نادر و مقاوم به درمان‌های دیگر، جراحی برای برداشتن بافت آسیب‌دیده تاندون یا حتی تعویض مفصل بازو انجام می‌شود.

آیا می‌توان از بروز اپی کندیلیت جانبی جلوگیری کرد؟

خوشبختانه بله، با رعایت برخی نکات ساده می‌توان احتمال ابتلا به اپی کندیلیت را کاهش داد.

پیش از شروع فعالیت‌های ورزشی یا شغلی، حتماً بدن خود را گرم کرده و چند حرکت کششی در ناحیه دست انجام دهید.

پس از فعالیت نیز بدن را سرد کرده و مجدد حرکات کششی انجام دهید. تقویت و انعطاف‌پذیری عضلات ساعد و مچ از طریق تمرین‌های مناسب، نقش کلیدی در پیشگیری دارد.

استفاده از تجهیزات مناسب، به‌ویژه در ورزش‌هایی مثل تنیس و اجتناب از بازی یا کار در شرایط درد، از فشار اضافی روی تاندون‌ها جلوگیری کرده و احتمال ابتلا را کاهش می‌دهد.

همچنین لازم است پس از فعالیت‌های سنگین، به بدن فرصت کافی برای استراحت بدهید.