باکتری عامل بیماری سل یعنی باکتری مایکوباکتریوم توبرکلوزیس، در درجه اول ریهها را درگیر میکند. اما میتواند به هر قسمت از بدن ازجمله سیستم اسکلتی که از استخوانها و مفاصل تشکیل شده است، نیز سرایت کند. سل استخوان نوعی سل خارج ریوی است که اغلب بر ستون فقرات تأثیر میگذارد. با این حال، میتواند به سایر استخوانها و مفاصل دیگر بدن نیز حمله کند.
جالب است بدانید که سل ستون فقرات، یکی از 10 علت اصلی مرگومیر در سراسر جهان است.
روند تشخیص آن شامل آزمایشهای بالینی و تصویربرداری است. برای درمان نیز به مصرف طولانیمدت داروی ضدسل و گاهی جراحی نیاز است. جزئیات بیشتری در مورد این بیماری را در ادامه میتوانید مشاهده کنید.
بیماری سل استخوان و مفاصل چیست؟
سل استخوان یا به اصطلاح توبرکلوز استخوان، نوعی سل است که استخوانها و مفاصل را درگیر میکند. علائم این بیماری معمولاً در قالب درد، تورم و تغییر شکل استخوان و مفاصل در ستون فقرات، لگن و زانوها دیده میشوند.
شناخت زودهنگام علائم این بیماری عفونی برای درمان موفقیتآمیز آن ضروری است. از این رو، توصیه میکنیم مراجعه به پزشک را به تعویق نیاندازید.
انواع توبرکلوز استخوان
سل استخوان که بهعنوان سل اسکلتی نیز شناخته میشود، بسته به محل گسترش آن در سیستم اسکلتی انواع مختلفی دارد که عبارتند از:
- سل ستون فقرات یا سل نخاعی (بیماری پات): معمولاً در درجه اول ستون فقرات را تحت تاثیر قرار میدهد و منجر به تخریب مهرهها و بدشکلی بدن میشود. در مرحله بعد، ممکن است عفونت به طناب نخاعی سرایت کند.
- سل محیطی: اصولاً استخوانهای خارج از ستون فقرات مانند استخوانهای بلند و پهن و مفاصل آنها را تحت تاثیر قرار میدهد. در نهایت نیز باعث تخریب بافت استخوان و تشکیل آبسه میشود.
- استئومیلیت سلی: این نوع سل استخوان منجر به عفونت مغز استخوان و بروز علائمی مانند استخواندرد، تورم و آبسه میشود.
- آرتریت سلی: منجر به عفونت مفاصل بهخصوص مفاصل لگن یا زانو و تخریب و تغییر شکل آنها میشود.
- تنوسینوویت سلی: باعث عفونت غلاف برخی از تاندونها و بروز التهاب در این نواحی میشود.
علائم سل ستون فقرات چیست؟
تشخیص سل استخوان، به ویژه سل ستون فقرات، سخت است. زیرا در مراحل اولیه ممکن است بیمار هیچ علامتی از خود نشان ندهد.
همچنین گاهی این بیماری در ریهها به شکل نهفته است، بدون اینکه بیمار بداند که اصلاً به سل مبتلا شده است.. در نهایت، به مرور به استخوانها و مفاصل گسترش یابد و با پیشرفت این بیماری چندین علامت کلیدی مانند موارد زیر ظاهر میشوند:
- درد شدید
- احساس تورم، سفتی و آبسه در زیر پوست و در اطراف ناحیه استخوان آسیبدیده
- دشوارتر شدن حرکت مفاصل در اطراف استخوان آسیبدیده
- تغییر شکل استخوان و مفصل
- ضعف و خستگی بیدلیل
- تب بالا و تعریق شبانه
- از دست دادن اشتها و کاهش وزن
- کوتاه شدن اندام در کودکان
- مشکلات عصبی و فلج یک یا چند عضو
قابل ذکر است که گاهی فرد همزمان با علائم سل استخوان، علائم سل ریوی مانند سرفه کردن و درد قفسه سینه نیز دارد.
عوامل موثر در بروز سل استخوان چیست؟
توبرکلوز استخوان زمانی بروز میکند که باکتری مایکوباکتریوم توبرکلوزیس از طریق خون و غدد لنفاوی، از ریهها به استخوانها گسترش پیدا کند. معمولاً این باکتری از طریق هوا و از فردی به فرد دیگر به ریهها منتقل میشود.
سل استخوان نسبتاً نادر است، اما در چند دهه اخیر شیوع آن بهدلیل گسترش بیماری ایدز افزایش یافته است. زیرا یکی از عوامل موثر در بروز آن ضعف سیستم ایمنی بدن است.
همچنین ضربه یا جراحی میتواند مستقیماً باکتریها را از بافت ریه به استخوان وارد کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
افراد مبتلا به سل استخوان در صورت عدم درمان، عوارض شدیدی مانند تخریب استخوان، سفتی مفاصل، درد و خستگی مزمن را تجربه میکنند. مطمئناً این علائم کیفیت زندگی آنها را کاهش میدهد. بههمیندلیل، توصیه میکنیم به محض بروز علائم ذکرشده به پزشک مراجعه کنید.
خوشبختانه دکتر صادق صابری بهعنوان یکی از بهترین پزشکان متخصص ارتوپد در تهران، تجربه زیادی در این زمینه دارند. همچنین سالهاست که در زمینه جراحی تومور استخوانی، فعالیت میکنند.
پیشنهاد میکنیم برای مشاوره و تشخیص دقیق، از دانش و مهارت بالا ایشان استفاده کنید.
جهت دریافت نوبت از دکتر صادق صابری، با شمارههای زیر تماس بگیرید:
مجتمع پزشکی صدر: ۰۲۱۷۹۱۸۴۰۰۰
مرکز تخصصی تهران ارتوپدی: ۰۲۱۹۱۳۰۴۵۰۴
روشهای تشخیص سل ستون فقرات
معمولاً پزشکان با معاینه و تجزیهوتحلیل علائم فیزیکی بیمار این بیماری را تشخیص میدهند. اما ممکن است برای بررسی دقیق و تشخیص بیماری سل یا وجود تومور ستون فقرات، دستور انجام یکی از روشهای تصویربرداری مانند سی تی اسکن یا ام آر آی را نیز بدهند.
همچنین اغلب تستهای آزمایشگاهی مانند تست پوستی توبرکولین و ارزیابی میکروسکوپی خلط و کشت خلط و مایعات بدن نیز انجام میشوند.
در نهایت اگر یافتههای بالینی و تصویربرداری حاکی از ابتلا به سل استخوان باشند، بیوپسی استخوان در نظر گرفته میشود.
روشهای درمان سل استخوان
روند درمان سل استخوان یک رویکرد جامع و شامل روشهای زیر است.
دارودرمانی
در مرحله اول داروهای ضدسل با نظر پزشک متخصص، حداقل به مدت 6 تا 18 ماه مصرف میشوند. معمولاً برای جلوگیری از مقاومت دارویی، چندین دارو با هم تجویز میشوند.
عمل جراحی
ممکن است در موارد شدید، برای بهبود تخریب استخوان یا درگیری مفصل به جراحی نیاز باشد. اغلب جراحی ستون فقرات و روش لامینکتومی انجام میشود.
توانبخشی
معمولاً برای پیشگیری از بروز عوارض جانبی و کمک به بهبود علائم، انجام تکنیکهای توانبخشی تحت نظر فیزیوتراپیست لازم است.
اصلاح تغذیه
ازآنجاییکه داشتن یک رژیم غذایی متعادل به تقویت سیستم ایمنی کمک و از روند بهبودی پشتیبانی میکند. مشاوره با متخصص تغذیه لازم است.
اصولاً در طول روند درمان حتی اگر علائم بهبود یابند، پزشک برای جلوگیری از عود بیماری یا بروز مقاومت دارویی، بررسی عوارض جانبی و نظارت بر وضعیت بالینی بیمار، دستور انجام ویزیتهای منظم میدهد.
0 Comments