ستون فقرات یک ستون بلند و انعطافپذیر استخوانی است که در امتداد پشت بدن قرار دارد و از نخاع محافظت میکند. این ستون از قاعده جمجمه شروع شده و به دنبالچه که بخشی از استخوان لگن است ختم میشود. تومور ستون فقرات ممکن است در هر نقطه از این ستون که شامل مهرهها، نخاع و بافتهای اطراف نخاع است ظاهر شود.
بروز تومور نخاعی میتواند تهدیدکننده زندگی باشد و باعث ناتوانی دائمی بیمار شود. چراکه اغلب به بافتهای طبیعی بهخصوص بافتهای عصبی آسیب وارد میکند. معمولاً برای درمان تومورهای ستون فقرات از روشهایی مانند جراحی، پرتودرمانی یا شیمیدرمانی استفاده میکند.
خوشبختانه دکتر صادق صابری بهعنوان یکی از بهترین جراحان تومورهای استخوانی در تهران، تبحر ویژهای در این زمینه دارند. میتوانید برای تشخیص دقیق و درمان موثر به ایشان مراجعه کنید.
تومور ستون فقرات چیست؟
تومور ستون فقرات یا تومور نخاعی یک ضایعه است که در اثر رشد غیرطبیعی سلولهای بافت نرم یا سخت این ناحیه حاصل میشود.
تومورهایی که از ابتدا روی ستون فقرات یا نخاع ایجاد میشوند، تومورهای اولیه ستون فقرات نامیده میشوند. درحالیکه تومورهای ثانویه ستون فقرات یا متاستاتیک، ناشی از گسترش سرطان از ناحیه دیگری در بدن مانند ریه، سینه و پروستات به ستون فقرات هستند.
طبق تحقیقات، تومورهای متاستاتیک ستون فقرات بسیار شایعتر از تومورهای اولیه ستون فقرات هستند.
چه عواملی باعث بروز تومورهای ستون فقرات میشوند؟
اگرچه هنوز مشخص نیست که چرا این عارضه بروز میکند؛ اما کارشناسان تصور میکنند که ژنهای معیوب در ابتلا به آن نقش دارند. ممکن است این نقص، ژنتیکی باشد یا در اثر عوامل محیطی مانند قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاص بروز کند.
همچنین مشخص شده است که ابتلا به بیماری سل استخوان، نوروفیبروماتوز و بیماری فون هیپل لینداو، خطر بروز تومورهای ستون فقرات را افزایش میدهد.
انواع تومورهای ستون فقرات
به طور کلی، از انواع تومور ستون فقرات میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
آستروسیتوما
این تومور در سلولهای پشتیبان داخل نخاع بروز میکند. انواع مختلفی دارد که برخی خوشخیم و برخی بدخیم هستند.
کوردوما
تومور کوردوما در قاعده ستون فقرات تشکیل میشود و بدخیم و نادر است.
کندروسارکوم
تومور کندروسارکوم ممکن است در بافت غضروفی میان مهرههای ستون فقرات دیده شود و منجر به سرطان ستون فقرات شود.
اپاندیموما
در پوشش مجاری مایع مغزی نخاعی ایجاد میشود.
گلیوبلاستوما
یک تومور بدخیم و تهاجمی است که در اثر تکثیر غیرطبیعی سلولهای حامی بافت عصبی نخاع و مغز بروز میکند.
همانژیوبلاستوما
این تومور در رگهای خونی متصل به سیستم عصبی مرکزی تشکیل میشود.
مننژیوم
در بافت مننژ که نخاع و مغز را میپوشاند، دیده میشود. اغلب خوشخیم است، اما میتواند به اندازهای بزرگ شود که تهدیدکننده زندگی باشد.
نوروفیبروماتوز
یک تومور خوشخیم است که میتواند روی اعصاب ستون فقرات ظاهر شود.
استئوسارکوما
این نوع تومور استخوان اگرچه میتواند در مهرههای ستون فقرات بروز کند، اما اغلب در استخوانهای ران و ساق دیده میشود.
سارکوم یوئینگ
سارکوم یوئینگ یک تومور بدخیم و نادر است که میتواند در استخوان یا بافت نرم ستون فقرات بروز کند.
شوانوما
تومور شوانوما سلولهای اطراف رشتههای عصبی نخاع، سیستم عصبی محیطی و اعصاب جمجمهای را درگیر میکند. اغلب خوشخیم است.
همچنین پزشکان تومورهای نخاعی را براساس معیارهای زیر نیز به انواع مختلفی دستهبندی میکنند.
جاییکه تومور در امتداد ستون فقرات قرار دارد
تومور میتواند در قسمت گردنی، سینهای، کمری یا استخوان خاجی و دنبالچه ستون فقرات ظاهر شود. البته اغلب در نواحی قفسه سینه و کمری دیده میشود.
میزان نزدیکی محل تومور به نخاع
بر این اساس، 3 نوع تومور ستون فقرات با عناوین زیر وجود دارد:
- تومور اینترادورال-اکسترامدولاری. این نوع تومور در داخل پوشش نازک نخاع (دورا) که در خارج از طناب نخاع قرار دارد، بروز میکند. تقریباً 40 درصد از تومورهای ستون فقرات، از این نوع هستند.
- تومور اینترامدولاری. این نوع تومور در داخل نخاع رشد میکند و حدوداً 5 درصد از تومورهای ستون فقرات را شامل میشود.
- تومور اکسترادورال. این نوع تومور در خارج از دورا و در مهرههای استخوانی ستون فقرات دیده میشود. تقریباً 55 درصد از انواع تومورهای نخاعی در این بخش هستند.
محل ابتدایی بروز تومور
همان طور که در ابتدا اشاره کردیم، اگر رشد تومور از ابتدا در ستون فقرات شروع شده باشد، بهعنوان تومور اولیه ذکر میشود. اما اگر تومور نخاعی نتیجه متاستاز سرطان در ناحیه دیگری از بدن باشد، با عنوان تومور ثانویه ذکر میشود. سرطانهایی که خطر بروز سرطان ستون فقرات را افزایش میدهند، عبارتند از:
- سرطان ریه
- سرطان پستان
- سرطان پروستات
- لوسمی
- لنفوم
- مولتیپل میلوما
- سرطان کلیه
- سرطان تیروئید
- سرطانهای دستگاه گوارش
علائم تومور ستون فقرات چیست؟
برخی از انواع تومور ستون فقرات هیچ علامتی ایجاد نمیکنند. زیرا آنقدر کوچک هستند که بافتهای مجاور یعنی نخاع یا ریشههای عصبی، رگهای خونی یا استخوانهای ستون فقرات را تحت فشار قرار نمیدهند. معمولاً با رشد تومور، علائم خاصی مانند موارد زیر بروز میکنند:
- درد در محل تومور
- کمردرد که اغلب به سایر قسمتهای بدن مانند باسن و پاها سرایت میکند و ممکن است با گذشت زمان بدتر شود.
- از دست دادن عملکرد طبیعی روده یا مثانه
- مشکل در راه رفتن که گاهی منجر به زمین خوردن میشود.
- از دست دادن حس دست یا پاها
- ضعف عضلانی در قسمتهای مختلف بدن که ممکن است خفیف یا شدید باشد.
- شکستگی بیدلیل در مهرههای ستون فقرات
روشهای تشخیص تومور ستون فقرات
ازآنجاییکه علائم این عارضه شباهت زیادی به علائم برخی دیگر از بیماریها دارد. پزشک برای تشخیص به خوبی سابقه پزشکی و خانوادگی شما را بررسی میکند و یک معاینه جسمی و عصبی دقیق انجام میدهد. سپس دستور انجام یک یا چند مورد از آزمایشهای زیر را میدهد:
- روشهای تصویربرداری مانند سی تی اسکن و ام آر آی ستون فقرات
- بیوپسی یا نمونهبرداری از بافت تومور برای کمک به تشخیص خوشخیم یا بدخیم بودن آن و نوع سرطان ستون فقرات
- آزمایش خون برای بررسی سطوح موادی مانند کلسیم و آلکالین فسفاتاز در خون
روشهای درمان تومور ستون فقرات
هدف از درمان، از بین بردن کامل تومور است. اما ممکن است این روند منجر به آسیب دائمی به نخاع و اعصاب اطراف آن شود. بههمیندلیل، پزشک براساس سن و وضعیت سلامت کلی شما و نوع و محل تومور، به سراغ یک یا چند مورد از روشهای زیر میرود.
نظارت بر وضعیت بیمار
اگر سایز تومور کوچک باشد و به بافتهای اطراف فشار وارد نکند، پزشک کار خاصی انجام نمیدهد و فقط تصویربرداری دورهای را برای نظارت بر رشد تومور توصیه کند.
عمل جراحی
خوشبختانه تکنیکها و ابزارهای جدید مانند میکروسکوپهای پرقدرت، به جراحان اجازه میدهند که با حداقل آسیب به بافتهای سالم، تومور ستون فقرات را تخلیه کنند.
گاهی در حین جراحی از امواج صوتی با فرکانس بالا نیز برای تخریب بافت تومور استفاده میشود.
پرتودرمانی
در این روش به کمک تابش امواج پرقدرت، بافت باقیمانده از تومور پس از جراحی از بین میرود. همچنین میتواند برای درمان آن دسته از تومورهایی که جراحی آنها خطرناک است، استفاده شود.
شیمیدرمانی
داروهای شیمیدرمانی که میتوانند سلولهای سرطانی را از بین ببرند، قبل از جراحی برای کوچکتر کردن سایز تومور تجویز میشوند.
طول عمر بیماران مبتلا به سرطان ستون فقرات چقدر است؟
طبق آمار، 36% از بیماران مبتلا به سرطان ستون فقرات تا 5 سال و 30% از آنها تا 10 سال زنده میمانند. درحالیکه طول عمر 34% درصد باقیمانده حدود 10 تا 12 ماه است.
آیا سرطان ستون فقرات کشنده است؟
تومور بدخیم ستون فقرات بسته به مرحله سرطان، زمان تشخیص و متاستاتیک یا غیرمتاستاتیک بودن آن ممکن است کشنده باشد.
با این وجود، بهتر است بدانید که نرخ بقای افراد مبتلا به این بیماری به طور پیوسته در حال افزایش است. زیرا محققان و پزشکان همچنان در حال کشف راههای جدید برای درمان هستند.
0 Comments