پا بهعنوان «قلب دوم» انسان، ساختاری پیچیده متشکل از استخوانها، عضلات و اعصاب است که تمام وزن بدن را تحمل میکند. در میان مشکلاتی که میتواند راه رفتن و فعالیت روزمره را مختل کند، بیماری مورتون نوروما (Neuroma Morton) یکی از دردناکترین و در عین حال شایعترین عارضههاست.
این بیماری که اغلب با دردهای سوزشی در ناحیه پنجه پا همراه است، در صورت عدم تشخیص بهموقع میتواند کیفیت زندگی فرد را بهشدت تحت تاثیر قرار دهد.
بیماری مورتون نوروما چیست؟
مورتون نوروما یا نوروم مورتون که در متون پزشکی به آن «نوروم بین انگشتی» نیز گفته میشود، برخلاف آنچه نامش نشان میدهد، به هیچ وجه یک تومور نیست. در واقع، این وضعیت به معنای ضخیمشدن و فیبروز بافت اطراف عصب است که وظیفه پیامرسانی به انگشتان پا را بر عهده دارد.
این بیماری معمولاً در فضای بین استخوانهای متاتارسال (استخوانهای بلند کف پا) رخ میدهد. جایی که اعصاب از زیر لیگامانها عبور کرده و بهسمت انگشتان میروند.
شایعترین محل بروز این ضخیمشدگی، فضای بین انگشتان سوم و چهارم پا است.
با ضخیمشدن این بافت، عصب تحت فشار قرار گرفته و تخریب میشود. نتیجه آن، بروز دردهای موضعی و ناراحتی شدید، بهویژه در هنگام تحمل وزن و راهرفتن است.
چه عواملی باعث بروز بیماری نوروم مورتون میشود؟
علت دقیق و قطعی نوروم مورتون در همه بیماران مشخص نیست.
اما متخصصان بر این باورند که فشار، تحریک یا فشردهشدن مکرر عصب پلانتار دیجیتال (عصبی که حس را به فضای بین انگشتان منتقل میکند) عامل اصلی ایجاد فیبروز است. چندین فاکتور کلیدی در بروز یا تشدید این وضعیت نقش دارند:
کفشهای نامناسب
این مهمترین عامل محیطی نوروم مورتون است. پوشیدن کفشهای پاشنهبلند که وزن بدن را به جلوی پا منتقل میکند، عامل مهمی است.
همچنین کفشهای تنگ و نوکتیز که باعث جمعشدن انگشتان میشود، فشار خردکنندهای به توپ پا (قسمت پهن زیر انگشتان) وارد میکند. این شرایط عصب را بین استخوانها گرفتار میکند.
فعالیتهای ورزشی
ورزشهای پربرخورد مانند دویدن، پیادهرویهای طولانی یا رقص باله که مستلزم فشار مداوم بر روی پنجه است، باعث ترومای مکرر به بافتهای پا میشوند.
همچنین ورزشهایی مانند اسکی یا سنگنوردی که به کفشهای بسیار تنگ نیاز دارند، ریسک ابتلا را افزایش میدهند.
ناهنجاریهای ساختاری پا
افرادی که با مشکلات آناتومیک متولد میشوند یا در طول زمان دچار تغییر شکل پا شدهاند، مستعدتر هستند. مشکلات زیر در ایجاد مورتون نوروما نقش دارند:
- پینه پا (بونیون یا انحراف شست)
- انگشت چکشی (Hammertoe)
- قوس زیاد پا یا برعکس، صافی کف پا
ساختار آناتومیک طبیعی
به لحاظ فیزیولوژیک، فضاهای دوم و سوم بین متاتارسالها بهطور طبیعی محدودتر از سایر فضاها هستند. این تنگی فضا باعث میشود عصب در این نواحی شانس بیشتری برای گیرافتادن و فشردهشدن داشته باشد.
در صورت عدم درمان نوروم مورتون، چه خطراتی وجود دارد؟
بسیاری از افراد در مراحل اولیه مورتون نوروما، درد را نادیده گرفته یا با تغییر موقت کفش سعی در مدیریت آن دارند. اما نادیدهگرفتن سیگنالهای درد در مورتون نوروما میتواند عواقب جبرانناپذیر زیر را داشته باشد.
آسیب دائمی عصب
التهاب مزمن و فشار مداوم در نهایت منجر به دژنراسیون (تخریب) عصب میشود. اگر درمان در زمان مناسب انجام نشود، ممکن است عصب توانایی ترمیم خود را از دست داده و آسیب دائمی شود.
درد مزمن و ناتوانکننده
دردی که در ابتدا فقط هنگام راهرفتن طولانی حس میشد، میتواند به دردی همیشگی تبدیل شود که حتی در حالت استراحت نیز فرد را رها نمیکند.
تغییر در سبک زندگی و وضعیت بدن
بهدلیل دردناکبودن هر قدم، فرد به ناچار شیوه راهرفتن خود را تغییر میدهد تا فشار کمتری به ناحیه دردناک وارد شود. این تغییر لنگشمانند، باعث توزیع نامناسب وزن شده و در درازمدت منجر به کمردرد، زانو درد و ضعیفشدن عضلات حمایتکننده مچ پا میشود.
چرخه معیوب روانی و جسمی
کاهش فعالیت بدنی بهدلیل درد در مورتون نوروما، منجر به افزایش وزن و کاهش سلامت عمومی میشود. همچنین، محدودشدن فعالیتهای اجتماعی و ورزشی میتواند روی خلقوخو و سلامت روان فرد تاثیر منفی بگذارد.
بهترین روش درمان مورتون نوروما چیست؟
خوشبختانه اکثر موارد مورتون نوروما با روشهای غیرجراحی (محافظهکارانه) قابل مدیریت هستند. پزشکان معمولاً یک رویکرد پلهای را پیشنهاد میدهند:
1. اصلاحات سبک زندگی و کفش
اولین قدم، حذف عامل فشار است. استفاده از کفشهایی با پنجه پهن، کفی نرم و پاشنه کوتاه الزامی است. همچنین باید از فعالیتهای پرفشار تا زمان بهبودی اجتناب کرد.
2. اورتزها و پدها
استفاده از پدهای متاتارسال که در داخل کفش قرار میگیرند، باعث بازشدن فاصله بین استخوانها و کاهش فشار از روی عصب میشود. کفیهای طبی سفارشی نیز برای اصلاح ناهنجاریهای ساختاری پا بسیار موثرند.
3. درمانهای نوین غیرجراحی
امروزه تکنیکهای پیشرفتهای وجود دارند که جایگزین جراحیهای باز در مورتون نوروما شدهاند:
- رادیوفرکانسی (RF): استفاده از امواج رادیویی برای غیرفعالکردن پیام درد در عصب.
- کرایوآبلاسیون (سرما درمانی): فریزکردن عصب آسیبدیده تحت هدایت سونوگرافی برای کاهش التهاب و درد.
- آبلاسیون نورولیتیک: استفاده از مواد شیمیایی خاص برای درمان بافت فیبروزشده.
4. تزریقات درمانی
تزریق کورتیکواستروئیدها برای کاهش سریع التهاب و تورم در فضای بینانگشتی در مورتون نوروما رایج است. همچنین تزریق الکل (اسکلروزانت) در موارد مقاوم، میتواند حس درد در عصب آسیبدیده را از بین ببرد.
5. جراحی
اگر پس از ۹ تا ۱۲ ماه درمان محافظهکارانه بهبودی حاصل نشود، جراحی توصیه میشود. این کار شامل نورکتومی (برداشتن بخش آسیبدیده عصب) یا آزادسازی لیگامانهای تحت فشار است.
برای درمان مورتون نوروما نزد دکتر صادق صابری، با شمارههای زیر تماس بگیرید:
مجتمع پزشکی صدر: ۰۲۱۷۹۱۸۴۰۰۰
مرکز تخصصی تهران ارتوپدی: ۰۲۱۹۱۳۰۴۵۰۴
علائم مورتون نوروما
علائم مورتون نوروما معمولاً بهصورت تدریجی بروز میکنند و با پوشیدن کفشهای تنگ یا فعالیت طولانی شدت میگیرند.
شایعترین نشانه، احساس وجود جسمی کوچک مانند سنگریزه زیر پنجه پاست، درحالیکه در واقع چیزی وجود ندارد.
درد اغلب بهصورت سوزشی یا تیرکشنده در ناحیه زیر انگشتان، بهویژه بین انگشت سوم و چهارم احساس میشود و ممکن است با بیحسی یا گزگز انگشتان همراه باشد. این درد معمولاً با درآوردن کفش یا ماساژ پا کاهش مییابد. گاهی هنگام راهرفتن، فرد حس جابهجایی یا صدای خفیفی در پنجه پا تجربه میکند.
روشهای تشخیص نوروم مورتون
تشخیص دقیق مورتون نوروما ترکیبی از بررسی تاریخچه پزشکی و تستهای پزشکی زیر است.
- معاینهی فیزیکی: پزشک با فشاردادن فضای بین انگشتان و بررسی واکنشهای درد، محل دقیق درگیری را مشخص میکند.
- تست فشار: پزشک دو طرف عرضی پا را به هم فشار میدهد. اگر این کار باعث ایجاد صدای کلیک یا بازتولید درد شدید شود، نشانه مثبتی برای نوروم است.
- تست فشار مستقیم: اعمال فشار بین استخوانهای متاتارسال برای بررسی حساسیت عصب.
- تصویربرداری اشعه ایکس: اگرچه نوروم را نشان نمیدهد، اما برای ردکردن احتمال شکستگیهای استرسی یا آرتروز ضروری است.
- سونوگرافی: ابزاری بسیار کارآمد و در دسترس برای مشاهده مستقیم ضخیمشدگی بافت نرم اطراف عصب.
- ام آر آی: دقیقترین روش (استاندارد طلایی) برای مشاهده اندازه و محل دقیق نوروم، بهویژه در موارد پیچیده.
- نوار عصب و عضله: این تست برای اطمینان از این موضوع انجام میشود که علائم بیمار ناشی از بیماریهای دیگر اعصاب (مانند دیسک کمر یا نوروپاتی دیابتی) نباشد.
0 Comments