فورامینوتومی یک عمل جراحی کم‌تهاجمی است که برای بازکردن مجرای عصبی ستون فقرات استفاده می‌شود تا فشار ریشه‌های عصبی کاهش یابد. کاربرد اصلی جراحی فورامینوتومی، بهبود عملکرد عصبی و کاهش علائم بیمار بدون ایجاد آسیب گسترده به بافت‌های اطراف است.

فورامینوتومی جایگزینی مؤثر برای جراحی‌های باز سنتی است و دوران نقاهت کوتاه‌تر و ریسک کمتری دارد.

فورامینوتومی چیست؟

فورامینوتومی یک عمل جراحی است که برای کاهش فشار بر ریشه‌های عصبی ستون فقرات انجام می‌شود. این فشار معمولاً به‌دلیل دیسک‌های بیرون‌زده، آرتروز یا دیگر تغییرات دژنراتیو ایجاد می‌شود و می‌تواند باعث درد، ضعف عضلانی و بی‌حسی شود.

در این روش، سوراخ بین ‌مهره‌ای یا فورامن که مسیر خروج عصب‌ها از کانال نخاعی است، باز و بزرگ‌تر می‌شود تا فشردگی عصبی کاهش یابد.

بسته به محل فشردگی، جراحی فورامینوتومی ممکن است در ناحیه گردن (سرویکال)، قفسه سینه (توراسیک) یا کمر (لومبار) انجام شود.

اهداف جراحی فورامینوتومی

فورامینوتومی با هدف کاهش فشار روی ریشه‌های عصبی فشرده‌شده در ستون فقرات انجام می‌شود.

فشار عصبی معمولاً به‌دلیل تنگی کانال نخاعی یا تنگی فورامینال ایجاد می‌شود که می‌تواند ناشی از آرتروز، دیسک‌های بیرون‌زده، بزرگ‌شدن لیگامنت‌ها، لغزش مهره‌ها، کیست، تومور یا مشکلات مادرزادی باشد.

این فشار باعث درد، ضعف عضلانی، گزگز و بی‌حسی در اندام‌ها و حتی اختلال عملکرد مثانه می‌شود.

هدف اصلی فورامینوتومی، بازکردن فضای فورامن و تسکین علائم بیمار است؛ به‌ویژه در کسانی که درمان‌های غیرجراحی مانند فیزیوتراپی، دارو یا تزریق استروئید پاسخ نداده‌اند.

آمادگی لازم پیش از جراحی فورامینوتومی

قبل از عمل فورامینوتومی، پزشک معاینات و تست‌های پزشکی را به‌طور کامل انجام می‌دهد تا از سلامت شما اطمینان حاصل کند. دستورالعمل‌هایی که جراح برای آماده‌سازی پیش از عمل ارائه می‌دهد، معمولاً شامل موارد زیر است:

• مصرف داروهای رقیق‌کننده خون یا دیگر داروها طبق نظر پزشک، قطع یا تنظیم می‌شود.
• از نیمه‌شب قبل از جراحی، نباید چیزی بخورید و بیاشامید.
• لازم است آزمایش‌های تصویربرداری مانند ام آر آی یا سی تی اسکن را قبل از عمل انجام داده و نتیجه آن را در اختیار پزشک قرار دهید.
• مصرف دخانیات و الکل در روزهای قبل عمل ممنوع است.
• لازم است فرم رضایت آگاهانه قبل از عمل را امضا کنید.

مراحل عمل جراحی فورامینوتومی

1. در روز جراحی، ابتدا پزشک بیهوشی، بیمار را بیهوش می‌کند تا در طول عمل هیچ درد یا ناراحتی احساس نکند.
2. سپس جراح برشی کوچک در کنار ستون فقرات، در محل مهره آسیب‌دیده، ایجاد می‌کند.
3. با استفاده از ابزارهای مخصوص و گاهی میکروسکوپ جراحی یا اشعه ایکس، عضلات و لیگامنت‌های اطراف ستون فقرات را کنار می‌زند تا به فورامن فشرده‌شده دسترسی پیدا کند.
4. جراح انسداد داخل فورامن، مانند خار استخوانی یا دیسک برآمده را برمی‌دارد تا فشار روی عصب‌ها کاهش یابد.
5. در صورت نیاز، جراحی لامینوتومی و لامینکتومی نیز انجام می‌شود تا فضای کانال نخاعی بازتر شده و ستون فقرات تثبیت گردد.
6. در پایان، جراح عضلات و لیگامنت‌ها را به جای خود برمی‌گرداند و برش پوست را می‌بندد.

کل عمل فورامینوتومی معمولاً حدود دو ساعت طول می‌کشد.

مراقبت‌های بعد از فورامینوتومی

پس از جراحی، بیمار معمولاً یک شب در بیمارستان می‌ماند تا تیم پزشکی وضعیت او را تحت نظر داشته باشد. پس از به هوش آمدن، پرستاران داروهای مسکن برای کاهش درد تزریق می‌کنند و معمولاً بیمار ظرف دو ساعت می‌تواند روی تخت بنشیند.

جراح یا تیم مراقبت به بیمار توضیح می‌دهند که چگونه با دقت حرکت کند و از انجام برخی حرکات خاص مانند خم‌ کردن گردن خودداری کند، به‌خصوص اگر جراحی در ناحیه گردن انجام شده باشد (در این صورت نیاز به استفاده از گردنبند نرم است).

بیمار پس از یک تا دو روز پس از جراحی می‌تواند به خانه برگردد؛ اما باید دستورالعمل‌های مربوط به دارو، فعالیت بدنی و مراقبت از زخم را به‌دقت دنبال کند.

بازگشت به کار سبک معمولاً طی چهار هفته ممکن است؛ اما برای کارهای سنگین ممکن است چند ماه زمان لازم باشد.

در برخی موارد، پزشک، فیزیوتراپی را برای تقویت عضلات و بهبود عملکرد توصیه می‌کند.

پیگیری و مراجعه‌های بعدی برای بررسی روند بهبودی ضروری است و در صورت بروز علائم جدید یا تشدید علائم قبلی باید به پزشک اطلاع داده شود.

جهت دریافت نوبت از دکتر صابری، با شماره‌های زیر تماس بگیرید:

مجتمع پزشکی صدر: ۰۲۱۷۹۱۸۴۰۰۰

مرکز تخصصی تهران ارتوپدی: ۰۲۱۹۱۳۰۴۵۰۴

عوارض و خطرات فورامینوتومی

فورامینوتومی معمولاً جراحی ایمنی است، اما مانند هر عمل جراحی دیگری خطراتی نیز دارد.

این خطرات عموماً شامل خون‌ریزی، عفونت و لخته‌شدن خون هستند.

گاهی هم ممکن است به دلیل عدم مهارت جراح، به عصب‌ها آسیب وارد شود که نتیجه آن ضعف عضلانی، درد یا از دست رفتن حس است.

در برخی موارد، ستون فقرات ممکن است ناپایدار شود یا علائم بیمار بهبود نیابد. همچنین این احتمال هم وجود دارد که علائم دوباره برگردند.

علاوه‌بر موارد ذکرشده، ممکن است دامنه حرکت گردن یا کمر محدود شود.

جراح باید پیش از عمل، این ریسک‌ها را با بیمار مطرح کند تا بتواند تصمیم‌گیری آگاهانه‌ای درباره جراحی انجام دهد.

تفاوت لامینکتومی و فورامینوتومی چیست؟

لامینکتومی و فورامینوتومی هر دو جراحی‌های ستون فقرات برای کاهش فشار روی عصب‌ها هستند، اما هدف و محل عمل آن‌ها متفاوت است.

لامینکتوم شامل برداشتن بخشی از استخوان لامینا (قسمت پشتی مهره) است تا فضای کانال نخاعی افزایش یابد و فشار روی نخاع کاهش یابد.

فورامینوتومی، برخلاف آن، بر بازکردن فورامن بین ‌مهره‌ای تمرکز دارد؛ جراح انسداد در مسیر خروج عصب از کانال نخاعی را برمی‌دارد تا فشار مستقیم روی ریشه عصبی کاهش یابد.

فورامینوتومی معمولاً کمتر تهاجمی و محدودتر است.