مغز استخوان در مرکز استخوانها قرار دارد. در اصل یک بافت نرم و اسفنجیشکل که در آن سلولهای بنیادی به سلولهای خونی یعنی گلبولهای قرمز، گلبولهای سفید و پلاکتها تبدیل میشوند. در اثر عوامل مختلفی، ممکن است سلولهای مغز استخوان شروع به رشد سریع و غیرقابل کنترل کنند. این وضعیت میتواند منجر به ایجاد تومور استخوان و در مرحله بعد سرطان مغز استخوان شود. گاهی نیز علت بروز سرطان در این ناحیه، گسترش سلولهای سرطانی از مناطق دیگر بدن به استخوانها است.
خوشبختانه با پیشرفتهای صورتگرفته، طول عمر بیماران مبتلا به سرطان مغز استخوان به میزان زیادی افزایش پیدا کرده است. دکتر صادق صابری بهعنوان یک جراح و فوق تخصص تومورهای استخوان نامی، بهصورت تخصصی در این زمینهها فعالیت میکند. پیشنهاد میکنیم در صورت نیاز از مهارت و تجربه ایشان برای درمانهای تخصصی استفاده کنید.
جهت دریافت نوبت از دکتر صادق صابری، با شمارههای زیر تماس بگیرید:
مجتمع پزشکی صدر: ۰۲۱۷۹۱۸۴۰۰۰
مرکز تخصصی تهران ارتوپدی: ۰۲۱۹۱۳۰۴۵۰۴
انواع سرطان مغز استخوان
براساس اینکه کدام نوع از سلولهای خونی تولیدشده در مغز استخوان شروع به تکثیر غیرعادی میکنند، انواع سرطان مغز استخوان وجود دارد.
مولتیپل میلوما
شایعترین نوع سرطان مغز استخوان است و در اثر تولید بیشازحد پلاسماسل در مغز استخوان بروز میکند. پلاسماسلها از سلولهای لنفوسیت B مشتق میشوند و وظیفه تولید آنتیبادیها را دارند.
از این رو، معمولاً مولتیپل میلوما با کاهش توانایی مبارزه بدن در برابر عفونتها و تحلیل استخوان همراه است.
لوسمی
در اثر تولید گلبولهای سفید غیرطبیعی بروز میکند. معمولاً این سلولها به راحتی از بین نمیروند و به مرور با افزایش تعداد آنها در عملکرد گلبولهای قرمز و پلاکتها نیز اختلال ایجاد میشود.
جالب است بدانید که لوسمی به دو شکل حاد و مزمن وجود دارد. لوسمی حاد به سرعت پیشرفت میکند و عامل بروز آن، رشد غیرطبیعی سلولهای خونی نابالغ به نام بلاست است. اما لوسمی مزمن در اثر رشد سریع سلولهای خونی بالغ بروز میکند و سرعت پیشرفت آن آهستهتر است. بههمیندلیل، ممکن است بیمار پس از گذشت سالها متوجه علائم آن نشود. براین اساس، از انواع لوسمی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- لنفوسیتی حاد (ALL)
- لنفوسیتی مزمن (CLL)
- میلوئیدی حاد (AML)
- میلوئیدی مزمن (CML)
- میلومونوسیتی مزمن (CMML)
لنفوم
در اثر رشد بیشازحد و غیرقابل کنترل لنفوسیتها بروز میکند. ازآنجاییکه لنفوسیتها پس از تولید در مغز استخوان، برای محافظت از بدن شروع به گردش در خون و بافت لنفاوی میکنند؛ لنفوم علاوخ بر اختلال در عملکرد سیستم ایمنی بدن، منجر به درگیر شدن بافتهای دیگر بدن نیز میشود.
دو نوع لنفوم با عنوان لنفوم هوچکین و غیرهوچکین وجود دارد. مورد اول با تکثیر غیرطبیعی نوع خاصی از لنفوسیتهای B همراه است. اما مورد دوم در اثر تکثیر سریع لنفوسیتهای T یا B ظهور میکند.
دلایل بروز سرطان مغز استخوان چیست؟
به مانند سرطان استخوان، هنوز علت قطعی بروز سرطان مغز استخوان نیز مشخص نشده است. با این وجود، محققان معتقدند که فاکتورهای زیر خطر ابتلا به آن را افزایش میدهند:
- تضعیف یا سرکوب سیستم ایمنی بدن با دارودرمانی، شیمیدرمانی یا پرتودرمانی
- سیگار کشیدن یا مصرف مداوم الکل
- چاقی و اضافه وزن
- سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان مغز استخوان
- ابتلا به ویروسهایی مانند هپاتیت، هرپس، HIV یا برخی از رتروویروسها
- قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی سمی یا تشعشعات اتمی
در واقع این فاکتورها با فراهم کردن امکان جهش ژنتیکی و تغییر در DNA، باعث رشد سریع و غیرطبیعی برخی از سلولهای مغز استخوان و در نهایت سرطان میشوند.
علائم سرطان مغز استخوان
علائم بسته به نوع و مرحله سرطان مغز استخوان میتوانند متفاوت باشند. با این حال، برخی از علائم رایج عبارتند از:
- کمخونی
- ضعف و خستگی
- کاهش وزن ناخواسته
- عفونتهای مکرر ویروسی یا باکتریایی
- تب
- درد یا شکستگی بیدلیل استخوان
- درد مفاصل
- حالت تهوع یا استفراغ
- بیحسی در پاها
- مشکلات در دفع ادرار
- کبودی یا خونریزی سریع در نواحی مختلف بدن
تشخیص سرطان مغز استخوان
اگر مدتی است که با علائم ذکر شده مواجه شدهاید، توصیه میکنیم در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید. پزشک برای تشخیص، ابتدا شما را معاینه میکند و سوالاتی در مورد سابقه پزشکی و خانوادگی شما میپرسد. سپس برحسب دادههای بدستآمده دستور انجام یک یا چند مورد از آزمایشهای زیر را میدهد:
- آزمایش خون برای شمارش کامل سلولهای خونی و بررسی وضعیت نشانگرهای تومور
- آزمایش ادرار برای ارزیابی عملکرد کلیه و بررسی میزان پروتئین دفع شده
- آزمایشهای تصویربرداری مانند سی تی اسکن، ام آر آی و پِت اسکن برای مشاهده نشانههای تومور در مغز استخوان و میزان گسترش سرطان
- بیوپسی یا نمونهبرداری برای آسیبشناسی بافت و تعیین مرحله سرطان
البته اگر در اثر بروز تومور استخوان جمجمه، سلولهای مغز استخوان جمجمه نیز درگیر شده باشند. ممکن است پزشک دستور انجام روش تصویربرداری ام ار اسپکتروسکوپی مغز را نیز بدهد.
روشهای درمانی سرطان مغز استخوان
روش درمان سرطان مغز استخوان بسته به وسعت، نوع سرطان، سن و سلامت کلی بیمار متفاوت است. بههمیندلیل، پزشک از قبل در این زمینه با شما صحبت خواهد کرد. همچنین سعی میکند درمانهای خاصی را برای حذف سرطان، جلوگیری از گسترش آن یا به حداقل رساندن علائم توصیه کند. از روشهای رایج میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
شیمیدرمانی
از داروهای قوی برای کشتن سلولهای سرطانی یا جلوگیری از تکثیر آنها استفاده میشود. اگرچه اغلب این داروها بهصورت داخل وریدی تجویز میشوند؛ اما گاهی اوقات بهصورت خوراکی نیز استفاده میشوند.
پرتودرمانی
در این روش پرتوهای قوی بهطور مستقیم به سلولهای سرطانی مغز استخوان تابش میشوند تا مانع از تکثیر و گسترش آنها شوند. این کار به کاهش اندازه تومور و درد استخوان کمک زیادی میکند.
پیوند سلولهایبنیادی
معمولاً قبل از پیوند از شیمیدرمانی یا پرتودرمانی برای از بین بردن بخش زیادی از سلولهای مغز استخوان استفاده میشود. زیرا قرار است مغز استخوان آسیبدیده با مغز سالم اهداشده جایگزین شود. البته همه افراد مبتلا به سرطان کاندیدای این نوع درمان نیستند.
درمان بیولوژیکی
در این روش پزشک با تجویز داروهای بیولوژیکی سعی میکند تا سیستم ایمنی بدن بیمار را برای مقابله با سلولهای سرطانی قوی کند.
درمان هدفمند
در قالب تجویز داروهای خاصی انجام میشود که قدرت از بین بردن تنها سلولهای سرطانی را دارند. بدینشکل، برخلاف شیمیدرمانی از آسیب به سلولهای سالم جلوگیری میشود. هزینه های این روش درمانی بسیار زیاد است.
جراحی
در موارد نادر پزشک برای از بین بردن تومورها از روشهای جراحی تومور استخوانی استفاده میکند.
طول عمر بیماران مبتلا به سرطان مغز استخوان چقدر است؟
طبق نتایج آخرین مطالعات انجام شده در مورد طول عمر بیماران مبتلا به سرطان مغز استخوان، حدود 85 نفر از هر 100 بیمار به مدت 1 تا 5 سال زنده میمانند. همچنین بیش از 65 نفر از هر 100 بیمار (بیش از 65%) به مدت 5 سال یا بیشتر زنده میمانند.
بهطورکلی، اگر سرطان قبل از گسترش آن تشخیص داده شود، به احتمال زیاد به درمان پاسخ میدهد و بدن فرد تا سالها پس از بهبودی عاری از سلولهای سرطانی باقی میماند. برخی از انواع سرطان مغز استخوان مانند مولتیپل میلوما و لنفوم غیرهوچکین تهاجمیتر هستند. بنابراین، هرچه زودتر تشخیص داده شوند شانس بیمار برای زنده ماندن بیشتر میشود.
0 Comments