جراحی لامینکتومی (Laminectomy Surgery) یکی از روش‌های رایج در درمان تنگی کانال نخاعی و فشارهای وارده بر اعصاب نخاعی است که معمولاً در ستون فقرات کمری انجام می‌شود. این روش با هدف برداشتن بخشی از استخوان لامینا انجام می‌شود تا فشار روی نخاع یا ریشه‌های عصبی کاهش یابد.

عمل لامینکتومی می‌تواند در پاسخ به مشکلاتی مانند فتق دیسک، رشد بیش‌ازحد استخوان یا سایر آسیب‌ها و بیماری‌های مرتبط با ستون فقرات انجام شود.

در این مطلب، به بررسی کامل جراحی لامینکتومی می‌پردازیم و این نوع جراحی استخوان را از جهات مختلف بررسی می‌کنیم.

جراحی لامینکتومی چیست؟

جراحی لامینکتومی نوعی عمل ستون فقرات است که در آن بخش پشتی مهره به نام لامینا برداشته می‌شود. این ساختار مانند قوسی استخوانی از نخاع محافظت می‌کند. با برداشتن لامینا، فضای کانال نخاعی افزایش یافته و فشار وارد بر نخاع یا ریشه‌های عصبی کاهش می‌یابد.

این روش معمولاً برای درمان اختلال اسکلتی عضلانی تنگی کانال نخاعی، فتق دیسک یا آسیب‌های مشابه انجام می‌شود و بیشترین کاربرد آن در ناحیه کمری است. بااین‌حال در نواحی گردنی و صدری نیز ممکن است انجام شود.

عمل لامینکتومی معمولاً زمانی توصیه می‌شود که درمان‌های غیرجراحی برای بیماری اسکلتی عضلانی ناشی از فشار به نخاع مؤثر واقع نشده باشند.

چه افرادی نیاز به عمل لامینکتومی دارند؟

افراد مبتلا به انواع بیماری اسکلتی عضلانی زیر، در صورت عدم پاسخ‌دهی به درمان‌های غیر تهاجمی، ممکن است نیاز به عمل لامینکتومی داشته باشند.

• بیماران با تنگی کانال نخاعی: این افراد به‌دلیل باریک‌شدن کانال نخاعی، دچار درد، ضعف یا بی‌حسی در پاها یا دست‌ها می‌شوند.
• افراد با فتق دیسک: دیسک آسیب‌دیده به اعصاب فشار آورده و باعث درد سیاتیک یا بی‌حسی می‌شود.
• بیماران با رشد استخوانی غیرطبیعی: زائده‌های استخوانی (اسپوندیلوز) به نخاع فشار وارد می‌کنند.
• افراد با تومور یا آبسه نخاعی: تومور ستون فقرات باعث فشار و اختلال عصبی می‌شوند.
• بیماران با آرتروز شدید
• افراد با مشکلات کنترل مثانه و روده: فشار شدید روی نخاع، مشکلات کنترل مثانه و روده را ایجاد می‌کند.

آمادگی قبل از عمل

پیش از انجام لامینکتومی، بیمار باید تحت معاینات کامل پزشکی قرار گیرد و تصویربرداری‌هایی مانند ام آر آی یا رادیوگرافی انجام دهد تا محل دقیق مشکل مشخص شود.

پزشک، لیستی از داروها و مکمل‌های مصرفی بیمار را بررسی می‌کند و ممکن است مصرف برخی از آن‌ها را قطع یا دارویی جدید تجویز کند.

مصرف دخانیات نیز باید قطع شود، زیرا نیکوتین روند بهبودی را مختل می‌کند. همچنین بیمار باید از چند ساعت قبل از عمل، از خوردن و آشامیدن خودداری کند.

برنامه‌ریزی برای بازگشت به خانه و کمک‌گرفتن از فردی برای کمک در روزهای ابتدایی پس از عمل نیز از نکات ضروری پیش از جراحی است.

نحوه جراحی لامینکتومی

عمل لامینکتومی معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود، به‌گونه‌ای که بیمار در طول عمل در خواب کامل است و هیچ‌گونه دردی احساس نمی‌کند.

پس از بیهوشی، بیمار به شکم روی تخت جراحی قرار می‌گیرد و از پدهای مخصوص برای محافظت از اندام‌ها استفاده می‌شود.

جراح یک برش در ناحیه‌ای از پشت یا گردن، بسته به محل عارضه، ایجاد می‌کند.

سپس بافت‌های نرم شامل پوست، عضلات و رباط‌ها را به‌آرامی کنار زده تا ستون فقرات نمایان شود.

در این مرحله، لامینا به‌طور کامل یا جزئی برداشته می‌شود تا فشار از روی نخاع یا ریشه‌های عصبی کاهش یابد. همچنین در صورت وجود خار استخوانی، دیسک بیرون‌زده یا بافت‌های آسیب‌دیده، آن‌ها نیز خارج می‌شوند. گاهی در کنار لامینکتومی، عمل‌هایی مانند دیسککتومی (برداشتن دیسک آسیب‌دیده)، فورامینوتومی (گشاد‌کردن مسیر خروج عصب) یا فیوژن (جوش‌دادن مهره‌ها برای افزایش پایداری) نیز انجام می‌شود.

پس از اتمام کار، بافت‌های جداشده به‌جای خود بازگردانده شده، برش جراحی بخیه زده می‌شود و محل عمل پانسمان می‌گردد.

این جراحی معمولاً بین 1 تا 3 ساعت طول می‌کشد، مگر در موارد پیچیده که ممکن است زمان بیشتری نیاز باشد.

مراقبت‌های بعد از عمل

مراقبت های بعد از عمل بلافاصله پس از پایان جراحی شروع شده و شامل موارد زیر هستند:

• نظارت اولیه: بیمار به اتاق ریکاوری منتقل شده و تحت نظر قرار می‌گیرد تا اثرات بی‌هوشی از بین برود. داروهایی برای مدیریت درد تجویز می‌شود.
• حرکت و توان‌بخشی: فیزیوتراپیست نحوه حرکت ایمن را آموزش می‌دهد. بیمار ممکن است همان روز یا 1 تا 2 روز بعد مرخص شود، مگر اینکه جراحی پیچیده‌تر باشد.
• دستورالعمل‌های خانگی: پزشک دستورالعمل‌هایی برای مراقبت از زخم، فعالیت‌های مجاز و پرهیزها ارائه می‌دهد. بازگشت به کار بسته به‌نوع شغل چند هفته طول می‌کشد.

جهت دریافت نوبت از دکتر صابری، با شماره‌های زیر تماس بگیرید:

مجتمع پزشکی صدر: ۰۲۱۷۹۱۸۴۰۰۰

مرکز تخصصی تهران ارتوپدی: ۰۲۱۹۱۳۰۴۵۰۴

نحوه خوابیدن بعد از عمل لامینکتومی

نحوه خوابیدن پس از لامینکتومی نقش مهمی در کاهش درد و پیشگیری از آسیب مجدد دارد. معمولاً توصیه می‌شود بیمار به پشت بخوابد و یک بالش زیر زانوها قرار دهد تا فشار بر ستون فقرات کاهش یابد.

خوابیدن به پهلو نیز مجاز است، مشروط بر آنکه زانوها کمی خم شده و بالش بین آن‌ها قرار گیرد. اما خوابیدن روی شکم به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود.

استفاده از تشک سفت و صاف، خودداری از حرکات ناگهانی هنگام برخاستن و پیروی از راهنمایی‌های فیزیوتراپیست به بهبودی سریع‌تر کمک می‌کند.

عوارض و خطرات جراحی لامینکتومی

لامینکتومی اگرچه معمولاً یک جراحی ایمن است، اما مانند هر عمل جراحی با خطراتی همراه است.

از جمله عوارض احتمالی می‌توان به خونریزی، عفونت، لخته‌شدن خون، آسیب به اعصاب و نشت مایع مغزی نخاعی اشاره کرد.

در برخی بیماران ممکن است درد پس از جراحی ادامه یابد یا بازگشت‌پذیر باشد.

همچنین در موارد نادر، بی‌ثباتی ستون فقرات رخ می‌دهد که ممکن است نیاز به جراحی مجدد مانند فیوژن داشته باشد.

خطرات این عمل در افراد مسن، افراد سیگاری یا دارای بیماری‌های زمینه‌ای بیشتر است.

به‌طور کلی، با انتخاب یک پزشک متبحر و پیروی دقیق از دستورات قبل و بعد از عمل می‌توان این عوارض و خطرات احتمالی را به حداقل کاهش داد.