سیستم اسکلتی عضلانی بدن انسان شبیه به یک ارکستر است؛ استخوانها، عضلات، مفاصل و تاندونها همچون سازهای مختلف، با هماهنگی و هارمونی کار میکنند تا هر حرکتی به ظرافت یک سمفونی اجرا شود. اما گاهی، این هماهنگی به هم میخورد و بدن ما با ارسال پیامهای نانوشته، ما را از این مشکل آگاه میکند. این پیامها، بهشکل کمردرد، گرفتگی عضلانی یا مشکلات مفصلی خود را نشان میدهند و در واقع نشانههایی از اختلالات اسکلتی عضلانی هستند.
این اختلالات، که در دنیای امروز به یکی از شایعترین دغدغههای سلامتی تبدیل شدهاند، حرکت را محدود کرده و کیفیت زندگی را تحتالشعاع قرار میدهند. اما چطور میتوانید این هماهنگی را به شرایط اولیه برگردانیم و از ارسال این پیامها جلوگیری کنیم؟
تا انتهای این متن همراه ما باشید تا با آگاهی بیشتر از انواع بیماری اسکلتی عضلانی، بتوانید از آنها پیشگیری کرده و سلامت خود را ارتقا دهید.
اختلال اسکلتی عضلانی چیست؟
اختلالات اسکلتی عضلانی مجموعهای از مشکلات پزشکی هستند که بخشهای مختلف سیستم حرکتی بدن، از جمله استخوانها، مفاصل، عضلات، تاندونها، غضروفها و دیسکهای ستون فقرات را درگیر میکنند.
این اختلالات اغلب با درد، کاهش تحرک، تورم یا سفتی همراه میشوند. آنها میتوانند ناشی از فرآیندهای پاتولوژیک ارثی، مادرزادی یا اکتسابی باشند.
به گزارش اداره تأمین اجتماعی آمریکا (SSA)، بیماریهای اسکلتی غضلانی ممکن است از فرآیندهای عفونی، التهابی، تروماتیک یا حتی بیماریهای عروقی و متابولیک سرچشمه بگیرند.
انواع اختلالات اسکلتی عضلانی و علل شایع بروز آنها
اختلالات اسکلتی عضلانی براساس ناحیه درگیر به چند دسته تقسیم میشوند که در ادامه هرکدام از آنها را بررسی میکنیم.
1. اختلالات مفصلی
این گروه شامل اختلالاتی است که مفاصل را هدف قرار میدهند و معمولاً با استخوانها و ماهیچهها ارتباطی ندارند.
- آرتروز: تخریب غضروف مفصلی رخ میدهد که اغلب با افزایش سن یا فشار مکرر به مفاصل مرتبط است.
- آرتریت روماتوئید: ناشی از حمله سیستم ایمنی به بافتهای مفصلی است و یک بیماری خودایمنی محسوب میشود.
- نقرس: بهخاطر تجمع کریستالهای اسید اوریک در مفاصل ایجاد میشود که معمولاً با رژیم غذایی یا عوامل ژنتیکی ارتباط دارد.
- بورسیت: التهاب کیسههای پر از مایع را در پی دارد که اغلب بهدلیل استفاده بیش از حد از مفصل یا ضربه به وجود میآید.
2. اختلالات استخوانی
این دسته اختلالات اسکلتی عضلانی شامل مشکلاتی است که ساختار استخوانها را تضعیف میکند.
- پوکی استخوان: بهدلیل کاهش تراکم استخوانی و کمبود کلسیم یا ویتامین D شکل میگیرد و با افزایش سن شایعتر میشود.
- استئوپنی: مرحله پیش از پوکی استخوان است و از کاهش تراکم استخوان ناشی میشود؛ اما شدت کمتری دارد.
- نرمی استخوان: بهعلت نقص در معدنیسازی استخوانها برمیگردد که اغلب با کمبود ویتامین D مرتبط است.
3. اختلالات عضلانی و تاندونی
این گروه عضلات و تاندونها را درگیر میکند و شامل موارد زیر هستند.
- دیستروفی عضلانی: از جهشهای ژنتیکی سرچشمه میگیرد که به ضعف پیشرونده عضلات منجر میشود.
- فیبرومیالژیا: درد و حساسیت مزمن گسترده است که ناشی از اختلال در پردازش درد توسط سیستم عصبی مرکزی، عوامل ژنتیکی، استرس شدید یا ضربه جسمی میباشد.
- تاندونیت یا التهاب تاندونها: بهدلیل فشار مکرر یا استفاده بیش از حد ایجاد میشود.
- سارکوپنی: کاهش توده و قدرت عضلانی است که معمولاً با پیری همراه است.
4. سایر اختلالات
مشکلاتی مانند سندرم تونل کارپال، سندرم خروجی قفسه سینه و درد سیاتیک، دررفتگی استخوان، آسیب به بافت نرم (رگبهرگ شدن، کشیدگی و پارگی)، کشیدگی عضله و حتی شکستگی استخوان هم از جمله اختلالات اسکلتی عضلانی محسوب میشوند.
علائم اختلالات اسکلتی عضلانی چیست؟
هر بیماری با علائم خاصی همراه است. اما بهطور کلی میتوان علائم اختلالات اسکلتی عضلانی را شامل موارد زیر دانست.
- درد: شایعترین علامت، که میتواند موضعی (مثل کمر) یا گسترده (مثل فیبرومیالژیا) باشد.
- سفتی: احساس محدودیت در حرکت مفاصل یا عضلات، بهویژه صبحها.
- تورم: التهاب در مفاصل یا بافتهای اطراف، مثل نقرس یا بورسیت.
- کاهش تحرک: مشکل در حرکت یا انجام فعالیتهای روزمره.
- ضعف عضلانی: کاهش قدرت عضلات، مانند دیستروفی عضلانی یا سارکوپنی.
- خستگی: احساس کوفتگی یا ناتوانی در عضلات، مثل میاستنی گراویس.
- تغییر شکل: انحراف یا بدشکلی مفاصل، بهویژه در آرتریت روماتوئید.
جهت دریافت نوبت از دکتر صابری، با شمارههای زیر تماس بگیرید:
مجتمع پزشکی صدر: ۰۲۱۷۹۱۸۴۰۰۰
مرکز تخصصی تهران ارتوپدی: ۰۲۱۹۱۳۰۴۵۰۴
روشهای درمان اختلال اسکلتی عضلانی
برخی از انواع بیماری اسکلتی عضلانی قابل درمان نیستند و تنها میتوان آنها را کنترل کرد. اما برخی دیگر کاملاً درمان میشوند.
درمان بیماری اسکلتی عضلانی شامل یک یا چند رویکرد زیر است که براساس نوع عارضه و شدت آن تعیین میشود.
فیزیوتراپی
یکی از رایجترین روشهای درمانی است که با تمرینات هدفمند، تکنیکهای دستی و دستگاههای خاص به کاهش درد، افزایش دامنه حرکتی و بهبود عملکرد عضلات و مفاصل کمک میکند.
دارودرمانی
استفاده از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، شلکنندههای عضلانی یا داروهای موضعی میتواند برای کنترل درد و التهاب در مراحل حاد مؤثر باشد. گاهی در شرایط خاص از داروهای قویتر با تجویز پزشک استفاده میشود.
اصلاح سبک زندگی
تغییر در عادات حرکتی، بهبود ارگونومی محل کار، کاهش وزن و فعالیت منظم بدنی میتواند فشار وارد بر ساختار اسکلتی عضلانی را کاهش داده و روند درمان را تسریع کند.
درمانهای مکمل
روشهایی مانند طب سوزنی، ماساژدرمانی، گرما یا سرما درمانی در برخی بیماران بهعنوان درمانهای مکمل میتوانند مفید باشند و به کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی کمک کنند.
علاوهبر درمانهای فوق، در برخی از موارد نیاز به جراحی هم هست.
آیا میتوان از بروز اختلالات اسکلتی عضلانی جلوگیری کرد؟
اگرچه همیشه پیشگیری امکانپذیر نیست، اما رعایت موارد زیر میتواند شانس ابتلا را کاهش داده و به درمان اختلال اسکلتی عضلانی کمک کند.
- حفظ وضعیت بدنی مناسب
- تقویت عضلات مرکزی بدن
- استفاده از تکنیکهای صحیح بلندکردن اجسام
- فعالیت بدنی منظم
- پرهیز از حرکات تکراری یا وضعیتهای ایستا برای مدت طولانی
- تغذیه مناسب
- کنترل وزن
- مدیریت استرس
اختلال اسکلتی عضلانی ناشی از کار چیست؟
اختلال اسکلتی عضلانی مرتبط با کار (WMSDs) شرایطی هستند که بهدلیل فعالیتهای شغلی ایجاد میشوند و معمولاً شامل موارد زیر هستند.
- سندرم تونل کارپال: فشردگی عصب مچ دست، با بیحسی و درد
- تاندونیت: التهاب تاندونها از حرکات تکراری
- آسیب روتاتور کاف: صدمه به تاندونهای شانه از کارهای بالای سر
- کشیدگی عضلانی: پارگی عضلات از بلندکردن یا چرخش
- کمردرد: آسیب ناحیه پایین کمر از خمشدن یا بلندکردن
- اپیکندیلیت: التهاب تاندون آرنج (تنیس/گلفباز)
- بورسیت
0 Comments