آسیب و شکستگی تروماتیک استخوان از جمله مشکلاتی است که عملکرد اندام‌های فرد به ویژه ستون فقرات را دچار مشکل می‌سازد. این نوع آسیب‌ها که معمولاً به علت حوادث ناگهانی مانند تصادفات رانندگی رخ می‌دهند، می‌توانند تأثیرات جدی و گاه جبران‌ناپذیری بر عملکرد حرکتی، کیفیت زندگی و حتی حیات بیمار داشته باشند.

برای درمان این نوع از آسیب از روش‌های مختلفی مانند جراحی، جا انداختن استخوان و گچ گرفتن استفاده می‌شود.

آسیب یا شکستگی تروماتیک چیست؟

آسیب تروماتیک به صدمات فیزیکی ناگهانی و شدید جسمی گفته می‌شود که به مراقبت‌های فوری پزشکی نیاز دارند. شکستگی تروماتیک برخلاف شکستگی پاتولوژیک، ناشی از عوامل بیرونی مانند تصادفات، سقوط، حوادث ورزشی یا بلایای طبیعی است.

گاهی شدت برخی از این آسیب‌ها به حدی است که بیمار در اورژانس در سطح هشدار قرار می‌گیرد ‌و تیم‌های پزشکی تخصصی در بالاترین سطح وارد عمل می‌شوند.

چه عواملی باعث بروز آسیب تروماتیک استخوان می‌شوند؟

آسیب تروماتیک استخوان بر اثر عوامل مختلفی ایجاد می‌شوند که عبارتند از:

تصادفات وسایل نقلیه

بخش قابل توجهی از شکستگی تروماتیک ستون فقرات ناشی از برخورد خودروها و موتورسیکلت‌ها است. آمارها نشان می‌دهند که درصد بالایی از آسیب‌های جدی وارد بر ستون فقرات در طول سال مخصوصاً در ایران، به‌دلیل تصادفات رخ می‌دهد.

سقوط در افراد سالمند 

در افراد سالمند که بالای ۶۵ سال سن دارند، زمین‌خوردن یا سقوط از ارتفاع جزو دلایل اصلی آسیب به ستون فقرات و نخاع به شمار می‌رود.

این حوادث معمولاً به‌دلیل کاهش تعادل، ضعف عضلات یا مشکلات بینایی رخ می‌دهند.

رفتارهای خشونت‌آمیز 

بخشی از شکستگی تروماتیک درنتیجه‌ی حوادث خشونت‌آمیز مانند تیراندازی، جراحات ناشی از استفاده از سلاح‌های سرد و دعواهای فیزیکی ایجاد می‌شود.

فعالیت‌های ورزشی و تفریحی 

برخی رشته‌های ورزشی مانند فوتبال، راگبی، بوکس، دو‌میدانی و شیرجه در استخرهای کم‌عمق از دیگر دلایل بروز شکستگی استخوان هستند.

در چه استخوان‌هایی از بدن بیشتر شکستگی تروماتیک رخ می‌دهد؟

شکستگی تروماتیک اغلب در استخوان‌های زیر قابل مشاهده است:

• ستون فقرات که در زمان تصادفات یا زمین خوردن در معرض صدمه قرار می‌گیرد.
• استخوان‌های بلند به‌ویژه قسمت ران و بازو، چراکه احتمال آسیب‌دیدگی آن‌ها در تصادفات بیشتر است.
• مچ دست و‌ پا اغلب زمانی‌که فرد به زمین می‌خورد دچار شکستگی می‌شوند.
• استخوان ترقوه یکی از نواحی است که در معرض شکستگی در صدمات ورزشی یا زمین خوردن قرار دارد.
• ناحیه لگن که در هنگام زمین خوردن مخصوصاً از ارتفاع دچار شکستگی می‌شود.
• ناحیه جمجمه که در حوادث ناگهانی و شدید به شکستگی دچار می‌شود.

روش‌های درمان شکستگی تروماتیک

روش‌های درمان انواع شکستگی های‌تروماتیک اغلب به‌صورت زیر است.

حرکت نکردن

در شکستگی‌های جزئی که استخوان‌ها جابه‌جایی قابل‌توجهی نداشته‌ است، استفاده از آتل یا گچ کفایت می‌کند. 

آتل‌ها معمولاً برای 3 تا 5 هفته استفاده می‌شوند، اما گچ مدت بیشتری باید در محل شکستگی باقی بماند (حدود 6 تا 8 هفته).

جا انداختن

برای شکستگی‌هایی که با جابه‌جایی همراه هستند ولی نیازی به جراحی باز ندارند، پزشک از تکنیک جا انداختن استفاده می‌کند.

در این روش با تکنیک‌های دستی، قطعات استخوانی را در جای درست قرار می‌دهد. به‌منظور جلوگیری از احساس درد از روش‌های بی‌حسی، تزریق آرام بخش و بیهوشی کامل استفاده می‌شود‌.

بعد از جا انداختن، استخوان با کمک آتل یا گچ ثابت نگه داشته خواهد شد.

درمان جراحی شکستگی

در مواقعی که آسیب شدیدتر است، جراحی ضروری می‌شود. باتوجه به نوع شکستگی از روش‌های زیر در جراحی و تروماتیک استفاده خواهد شد.

• تثبیت داخلی. استخوان‌ها در وضعیت صحیح قرار می‌گیرند و با ابزار فلزی مانند میله، صفحه، پیچ یا پین در جای خود ثابت می‌شوند تا فرصت ترمیم پیدا کنند.
• تثبیت با تجهیزات خارجی. در این‌ روش از میله‌های خارجی استفاده می‌شود. این وسایل از بیرون به استخوان متصل می‌شوند و شکستگی را تا زمان جراحی نهایی یا بهبودی نسبی، ثابت نگه می‌دارند.
• تعویض مفصل آسیب‌دیده. اگر شکستگی در ناحیه مفصل اتفاق بیفتد، ممکن است مفصل آسیب‌دیده با پروتز مصنوعی جایگزین شود. این پروتزها اغلب از جنس فلز، سرامیک یا پلیمرهای مقاوم هستند.
• پیوند استخوان: در مواردی که بازسازی طبیعی استخوان به خوبی انجام نمی‌شود، به خصوص وقتی فرد دچار پوکی استخوان هست، جراحی پیوند استخوان‌ها ضروری است.

جهت دریافت نوبت از دکتر صابری، با شماره‌های زیر تماس بگیرید:

مجتمع پزشکی صدر: ۰۲۱۷۹۱۸۴۰۰۰

مرکز تخصصی تهران ارتوپدی: ۰۲۱۹۱۳۰۴۵۰۴

روش‌های تشخیص شکستگی تروماتیک

اغلب پزشکان برای بررسی و تشخیص شکستگی‌های تروماتیک از روش‌های زیر کمک گرفته می‌شود:

• رادیولوژی. این روش متداول‌ترین راه برای تشخیص شکستگی است و می‌تواند شدت آسیب‌دیدگی استخوان‌ها را نیز مشخص کند.
• MRI. پزشک ممکن است برای بررسی دقیق‌تر استخوان آسیب‌دیده و بافت‌های اطراف مانند رباط‌ها و غضروف‌ها از این روش استفاده کند.
• سی ‌تی ‌اسکن. اگر به جزئیات بیشتری از محل شکستگی نیاز باشد، سی‌ تی‌ تصویر دقیق‌تری نسبت به عکس اشعه ایکس فراهم می‌کند.
• اسکن استخوان. زمانی که شکستگی در عکس معمولی قابل مشاهده نیست، از پزشکی هسته‌ای کمک گرفته می‌شود.